Τι εστί όμως «SkinnyTok»; Υπάρχουν άραγε σημάδια που φανερώνουν πως κάποιος/κάποια είναι θύμα αυτής της τάσης; Πώς μπορούν οι γονείς να προστατέψουν τα παιδιά τους σε μια εποχή που τα social media πρωταγωνιστούν στη ζωή των εφήβων;

Εμείς μιλήσαμε με τη Δρ. Μαρία Τσιάκα, ψυχολόγο, διδάκτωρ Ψυχολογικής Ιατρικής του King’s College του Λονδίνου, διευθύντρια και ιδρύτρια του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών, πιστοποιημένη εκπαιδεύτρια και επόπτρια του Πρωτοκόλλου (TBT-S) για τη Νότια Ευρώπη, η οποία μας έδωσε απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα που απασχολούν όλους μας και κυρίως τους γονείς.

Συνέντευξη ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ

«SkinnyTok»… Μιλήστε μας γι’ αυτή τη νέα τάση που θέτει σε κίνδυνο την υγεία των νέων

Το φαινόμενο «SkinnyTok» περιγράφει μια τάση στην πλατφόρμα TikTok, όπου προβάλλονται ακραία πρότυπα αδυναμίας ως ιδανικά ομορφιάς, πολλές φορές υπό το πρόσχημα της «υγιεινής ζωής» ή της «fitness κουλτούρας». Ταυτόχρονα, προωθεί τον περιορισμό της τροφής, εξαντλητική άσκηση ή συμβουλές απώλειας βάρους, με στόχο τη διατήρηση ή επίτευξη ενός εξαιρετικά λεπτού σώματος.

Το πρόβλημα είναι ότι οι αλγόριθμοι ενισχύουν τέτοιο περιεχόμενο, ιδίως όταν το παρακολουθεί ένας/μία έφηβος/η, ενισχύοντας μια στρεβλή εικόνα για το «φυσιολογικό» σώμα και αυξάνοντας την κοινωνική πίεση για συμμόρφωση με αυτά τα πρότυπα. Ο έφηβος εγκλωβίζεται εύκολα σε μια ψηφιακή «φούσκα», όπου το αδύνατο σώμα παρουσιάζεται ως μονόδρομος για την αποδοχή και την προσωπική επιτυχία.

Υπάρχουν σημάδια που φανερώνουν ότι κάποιος/κάποια είναι θύμα αυτού του φαινομένου;

Υπάρχουν ενδείξεις που πρέπει να κινητοποιήσουν τους γονείς ή τους εκπαιδευτικούς, όπως:

• Έντονη ενασχόληση με το βάρος και την εξωτερική εμφάνιση, συχνά μ’ αυτοκριτική διάθεση.
• Αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, όπως απότομη μείωση της ποσότητας τροφής, αποφυγή γευμάτων ή αποκλεισμό συγκεκριμένων ομάδων τροφίμων (π.χ. λιπαρά, υδατάνθρακες).
• Απόσυρση από κοινωνικές δραστηριότητες που σχετίζονται με φαγητό (π.χ. πάρτι, οικογενειακά τραπέζια).
• Καταναγκαστική άσκηση ή αίσθημα ενοχής, αν δεν ασκηθούν.
• Αλλαγές στη διάθεση, όπως άγχος, ευερεθιστότητα ή καταθλιπτικά συμπτώματα.
• Συχνή παρακολούθηση συγκεκριμένων hashtags ή λογαριασμών που προωθούν τη λεπτότητα (#Thinspo, #WhatIEatInADay κ.ά.).

Σε μια εποχή που τα social media πρωταγωνιστούν στη ζωή όλων των ηλικιών, πώς μπορούν οι γονείς να προστατέψουν τα παιδιά τους από τέτοιου είδους επικίνδυνες τάσεις;

Η προστασία ξεκινά πριν εμφανιστούν τα προβλήματα, μέσα από την ψυχοσυναισθηματική ενδυνάμωση των παιδιών. Επιστημονικά, αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τους εξής τρόπους:

1. Ενίσχυση της κριτικής σκέψης απέναντι στο ψηφιακό περιεχόμενο. Εξηγήστε ότι πολλά από όσα βλέπουν είναι προϊόν φίλτρων, επεξεργασίας ή προσεκτικά επιλεγμένης εικόνας – όχι πραγματικότητα.
2. Δημιουργία ανοιχτής κι εμπιστευτικής επικοινωνίας. Ο γονιός που ακούει χωρίς να κρίνει, είναι πολύ πιο πιθανό να αποτελέσει σημείο αναφοράς για το παιδί του.
3. Θετικά πρότυπα. Ο ίδιος ο γονέας χρειάζεται ν’ αποφεύγει αρνητικά σχόλια για το σώμα του ή το σώμα των άλλων και να δίνει έμφαση στη λειτουργικότητα και τη φροντίδα του σώματος (π.χ. «τρέφουμε το σώμα μας για να έχουμε ενέργεια», όχι «για να μη παχύνουμε»).
4. Οριοθέτηση της χρήσης των social media, χωρίς τιμωρητικό χαρακτήρα. Είναι πιο αποτελεσματικό να μοιράζονται μαζί στιγμές εκτός οθονών, παρά να επιβάλλονται αυστηρές απαγορεύσεις.
5. Επαγγελματική υποστήριξη, όταν παρατηρείται εμμονική συμπεριφορά, από ψυχολόγο ή διατροφολόγο με εμπειρία στην εφηβική ηλικία και στις διατροφικές διαταραχές.

Κλείνοντας, πώς μπορεί ένας γονιός να πείσει την έφηβη κόρη ή τον έφηβο γιο να αγαπήσει το σώμα του και να πορευτεί με αυτό;

Η αγάπη για το σώμα δεν «διδάσκεται» με νουθεσίες, αλλά καλλιεργείται μέσα την άνευ όρων αποδοχή, ενισχύοντας την αξία του παιδιού μακριά από την εξωτερική του εμφάνιση κι εστιάζοντας στις δυνατότητες του σώματος, κι όχι μόνο στην εικόνα του – π.χ. «το σώμα σου σε βοηθά να δημιουργείς, να διασκεδάζεις, να αγκαλιάζεις». Επιπλέον, ο γονιός είναι σημαντικό να κατανοήσει τους πιθανούς λόγους που το παιδί του έχει αρνητική εικόνα σώματος, καθώς πολλές φορές λειτουργεί ως κεκαλυμμένος τρόπος έκφρασης άγχους, μοναξιάς ή ανάγκης για έλεγχο. Είναι σημαντικό για τους γονείς να γνωρίζουν ότι η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης με βάση άλλες αξίες, όπως η δημιουργικότητα, η καλοσύνη, η επιμονή – όχι μόνο η εμφάνιση, συμβάλλουν στη δημιουργία μιας ψυχολογικής ασπίδας που προστατεύει το παιδί από μελλοντικές διατροφικές διαταραχές, συγκρίσεις κι εξωτερική πίεση. Το σημαντικότερο είναι να νιώθει ότι έχει μια σταθερή βάση αποδοχής στο σπίτι, ώστε όταν ο «θόρυβος από τον βομβαρδισμό» των social media γίνεται εκκωφαντικός, να ξέρει πού να στραφεί.

Ένα θεατρικό φεστιβάλ για το περιβάλλον και την κλιματική κρίση.

Επτά κορυφαία θέατρα από την Ευρώπη ενώνουν τις δυνάμεις τους, συμμετέχοντας στο εξαιρετικό αυτό καλλιτεχνικό γεγονός.

Η ΑΜΑΡΥΣΙΑ μίλησε γι’ αυτή την πρωτοβουλία με τον σκηνοθέτη Νίκο Καμτσή, ιδρυτή του θεάτρου «Τόπος Αλλού» και της παιδικής σκηνής του «Αερόπλοιο», ο οποίος είναι η ψυχή του φεστιβάλ. Για το πώς προέκυψε η ιδέα. Για τα θέατρα που συμμετέχουν, αλλά και για το τι θα δουν οι μικροί αλλά και οι μεγάλοι φίλοι της τέχνης, σε μια ενδιαφέρουσα κουβέντα με έντονο περιβαλλοντικό χρώμα.

Συνέντευξη: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ

Πώς προέκυψε η ιδέα για το «Fallen Trees»;

Η ιδέα για το φεστιβάλ «Fallen Trees» προήλθε από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Creative Europe και από την επαφή με τα εκτεινόμενα στην Ευρώπη και στον κόσμο ολόκληρο.

Οκτώ ευρωπαϊκοί οργανισμοί που έχουν στενή επαφή μεταξύ τους διαπίστωσαν την ανάγκη να συνδεθεί η τέχνη με την περιβαλλοντική κρίση. Με πρωτοβουλία του θεάτρου DAH από το Βελιγράδι κατατέθηκε μια πρόταση στις Βρυξέλες που έγινε δεκτή.

Ζώντας σε μια εποχή όπου η κλιματική αλλαγή απειλεί τη φύση, βλέπουμε ότι τα δέντρα, σύμβολα ζωής και ανθεκτικότητας, συχνά γίνονται θύματα ανθρώπινης αδιαφορίας και απληστίας. Οι θεατρικοί οργανισμοί που συμμετέχουν χρησιμοποιούν την τέχνη ως μέσο αφύπνισης. Οραματίστηκαν λοιπόν ένα φεστιβάλ που θα ενώσει καλλιτέχνες από όλη την Ευρώπη για να αφηγηθούν ιστορίες με ένα τέτοιο περιεχόμενο. Το Άλσος Γαλατσίου, η αντιδημαρχία Πολιτισμού με αντιδήμαρχο τον Σπύρο Αργυρός, και η διεύθυνση Πολιτιστικών Εκδηλώσεων με διευθυντή τον Σπύρο Παπαδάτο δέχθηκαν την πρότασή μας με ενθουσιασμό και έτσι ένας πράσινος πνεύμονας στην καρδιά της Αθήνας επιλέχθηκε ως ο ιδανικός χώρος για να φιλοξενήσει αυτή τη συνάντηση, με ελεύθερη είσοδο για όλους.

Ποια είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από αυτή τη θεατρική σύμπραξη;

Οι προσωπικές εμπειρίες του κάθε καλλιτέχνη είναι αυτές που μας έκαναν να συνεργαστούμε όλα αυτά τα θέατρα και πολιτιστικοί οργανισμοί που μοιράζονται το όραμα για έναν κόσμο, όπου η τέχνη γίνεται καταλύτης αλλαγής. Έτσι το φεστιβάλ δεν είναι μόνο καλλιτεχνικό γεγονός, αλλά μια «εξέγερση» ενάντια στην περιβαλλοντική καταστροφή, καλώντας μικρούς και μεγάλους να συμμετάσχουν σε παραστάσεις, εργαστήρια και συζητήσεις. Μέσα από αυτά, το κοινό μαθαίνει να σέβεται τη φύση και να οραματίζεται έναν βιώσιμο πλανήτη. Η ιδέα, είναι να «ακούσουμε τα δέντρα, και να δράσουμε για να τα προστατεύσουμε, μετατρέποντας την τέχνη σε φωνή για τη Γη».

Η είσοδος είναι ελεύθερη. Σωστά;

Βεβαίως! Στο πράσινο Άλσος Γαλατσίου το κοινό μπορεί να παρακολουθήσει με ελεύθερη είσοδο τις παραστάσεις και να συμμετάσχει στις δράσεις, εμπνέοντας συν-δημιουργία και προβληματισμό. Το φεστιβάλ προσκαλεί μικρούς και μεγάλους να ακούσουν ιστορίες δέντρων, να σκεφτούν την απώλεια και να οραματιστούν έναν κόσμο όπου η φύση είναι σύντροφος, όχι θύμα, ενισχύοντας την ελπίδα για έναν βιώσιμο πλανήτη.

Στο φεστιβάλ συμμετέχουν 7 κορυφαία θέατρα από την Ευρώπη· από την ψυχρή Σκανδιναβία έως τη θερμή Μεσόγειο. Τι θα «κερδίσει» το κοινό παρακολουθώντας αυτή την ένωση θεατρικών δυνάμεων και διαφορετικών προελεύσεων;

Το κοινό του «Fallen Trees» θα βιώσει μια μοναδική εμπειρία, συνδυάζοντας τέχνη και περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. Μέσα από παραστάσεις αυτών των επτά κορυφαίων ευρωπαϊκών θεάτρων θα εξερευνήσει τη σχέση ανθρώπου-φύσης και την κλιματική κρίση.

Μιλάμε για θέατρα από την Ευρώπη, από τις παγωμένες σκηνές της Σκανδιναβίας έως τις ζωντανές πλατείες της Μεσογείου, τα οποία ενώνουν τις δυνάμεις τους στο καταπράσινο Άλσος Γαλατσίου, προσφέροντας παραστάσεις με ελεύθερη είσοδο. Μέσα από τις θεατρικές παραστάσεις με μουσική, τραγούδια, video προβολές και κυρίως με καταπληκτικούς ηθοποιούς και συντελεστές, οι θεατές θα βυθιστούν σε ιστορίες δέντρων που συμβολίζουν τη ζωή, την απώλεια και την ανθεκτικότητα, προκαλώντας έντονα συναισθήματα αλλά ελπίδας για έναν βιώσιμο πλανήτη. Το φεστιβάλ όμως δεν περιορίζεται μόνο στις θεατρικές παραστάσεις…

Πράγματι, στο ξεκίνημα αναφερθήκατε και σε δράσεις που θα εξελίσσονται στο Άλσος Γαλατσίου, σε ένα πρόγραμμα που απευθύνεται σε μικρούς και μεγάλους. Τι άλλο θα περιλαμβάνουν οι εκδηλώσεις;

Το πρόγραμμα συνδυάζει τέχνη, εκπαίδευση και έμπνευση, καλώντας όλους να οραματιστούν έναν κόσμο όπου η φύση προστατεύεται και τιμάται. Κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ θα προσφέρονται εργαστήρια, συζητήσεις και διαδραστικές δράσεις για μικρούς και μεγάλους, ενισχύοντας τη συν-δημιουργία και την ευαισθητοποίηση για την περιβαλλοντική κρίση. Οι δράσεις αυτές ενθαρρύνουν το κοινό να αναλογιστεί τον ρόλο του στην προστασία της φύσης και να οραματιστεί έναν κόσμο όπου τα δέντρα και ο άνθρωπος συνυπάρχουν αρμονικά. Η διαπολιτισμική διάσταση του φεστιβάλ, με τη συνεργασία θεάτρων από επτά διαφορετικές ευρωπαϊκές κουλτούρες, αναδεικνύει την παγκόσμια ευθύνη απέναντι στην κλιματική αλλαγή, ενώ προάγει την ενότητα και τη συνεργασία.

Παρακολουθώντας το «Fallen Trees» το κοινό θα αποκομίσει όχι μόνο μια αισθητική απόλαυση, αλλά και έμπνευση για ενεργό συμμετοχή στη διάσωση του πλανήτη. Θα φύγει με μια βαθύτερη κατανόηση της αξίας της φύσης, νέες ιδέες για βιώσιμες πρακτικές και την αίσθηση ότι ανήκει σε μια κοινότητα που νοιάζεται για το μέλλον. Το φεστιβάλ αποτελεί μια πρόσκληση να ακούσουμε τα δέντρα, να τιμήσουμε τη σύνδεσή μας μαζί τους και να δράσουμε συλλογικά για έναν κόσμο όπου η φύση δεν είναι θύμα, αλλά σύμμαχος.

Έχετε πει πως το φεστιβάλ «δεν είναι απλώς ένα πολιτιστικό γεγονός, αλλά μια πρόσκληση σε εξέγερση» κι αυτό επισημάνατε και νωρίτερα στη συζήτησή μας. Πώς μπορούν κατά τη γνώμη σας οι γονείς να εκπαιδεύσουν τα παιδιά να φέρονται με ευγένεια απέναντι στη φύση;

Όντως, όπως ανέφερα και πριν, το «Fallen Trees» προωθεί μια «εξέγερση» υπέρ της φύσης και οι γονείς μπορούν να εμπνεύσουν τα παιδιά τους να φέρονται με ευγένεια στο περιβάλλον μέσα από καθημερινές πρακτικές. Αλλά και τα παιδιά μπορούν να επηρεάσουν τους γονείς και δεν πρέπει να υποτιμούμε τον ρόλο τους. Τα παιδιά μέσα από ευαισθητοποιημένους εκπαιδευτικούς ξέρουν πολλές φορές περισσότερα και είναι περισσότερο ευαισθητοποιημένα σε σχέση με το περιβάλλον. Μπορούν να μάθουν και να επηρεάσουν στη συνέχεια τους μεγάλους αλλά και το αντίθετο: να σέβονται τα δέντρα και τα φυτά, φροντίζοντας μαζί έναν κήπο ή υιοθετώντας ένα δέντρο.

Η συμμετοχή, επίσης, σε δράσεις όπως η ανακύκλωση, η εξοικονόμηση νερού και η μείωση πλαστικών καλλιεργεί περιβαλλοντική συνείδηση. Επιπλέον, οι βόλτες στη φύση, με ιστορίες για τη σημασία των οικοσυστημάτων, ενισχύουν τη σύνδεση με το περιβάλλον. Τέλος, η παρακολούθηση εκδηλώσεων όπως το φεστιβάλ, με εργαστήρια για παιδιά, τα εμπνέει να δουν τη φύση ως σύμμαχο, όχι πόρο, προάγοντας ενσυναίσθηση και δράση για έναν βιώσιμο πλανήτη.

Η τέχνη αποτελεί ένα είδος επανάστασης;

Φυσικά. Η τέχνη μπορεί να είναι επαναστατική και το φεστιβάλ «Fallen Trees» το αποδεικνύει. Μέσα από τις παραστάσεις και τα δρώμενα που θα λάβουν χώρα στο Άλσος Γαλατσίου, η τέχνη γίνεται φωνή για την κλιματική κρίση, προκαλώντας το κοινό να αναλογιστεί και να δράσει. Οι ιστορίες δέντρων που παρουσιάζονται δεν είναι απλές αφηγήσεις, αλλά κραυγές για την προστασία της φύσης, ενισχύοντας την περιβαλλοντική συνείδηση. Με εργαστήρια και διαδραστικές δράσεις, το φεστιβάλ μετατρέπει την τέχνη σε εργαλείο ευαισθητοποίησης, εμπνέοντας μικρούς και μεγάλους να επαναστατήσουν ενάντια στην καταστροφή του πλανήτη. Η τέχνη εδώ δεν παραμένει παθητική· γίνεται καταλύτης για αλλαγή, καλώντας σε συλλογική δράση για έναν βιώσιμο κόσμο.

INFO

FALLEN TREES – the agony of existence

Θέατρο | Εκθέσεις | Εκδηλώσεις για παιδιά

Διοργάνωση:

Θέατρο ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ – Αερόπλοιο

Με την υποστήριξη του CREATIVE EUROPE, υπό την Αιγίδα του Δήμου Γαλατσίου και με τη συνεργασία της Διεύθυνσης Πολιτισμού.

Πότε:

Από Τετάρτη 18 έως και Κυριακή 22 Ιουνίου

Πού: Άλσος Γαλατσίου (πάνω από το κολυμβητήριο)

Εργαστήρια για παιδιά και workshops: 18.00

Έναρξη παραστάσεων: στις 21.00

Είσοδος δωρεάν

Διαβάστε ακόμα

Ανακοινώθηκε το πλούσιο πρόγραμμα του“Fallen Trees”

Ο λόγος για την αγαπημένη μου Άντα Κουγιά.

Η κυρία Κουγιά, μαζί με ένα καταπληκτικό θίασο συμπρωταγωνιστεί στην παράσταση «Μετανάααστες» του Ματέι Βιζνιέκ στο θέατρο «Σημείο» και σκηνοθεσία Έρσης Βασιλικιώτη και Νίκου Γκεσούλη.

Είδα την παράσταση και δεν σας κρύβω τη συγκίνησή μου. Μια παράσταση γροθιά στο στομάχι. Με σκηνές-ντοκουμέντα, αλλά και στιγμές γκροτέσκου και παραλόγου, το κείμενο αποκαλύπτει σπουδαίες αλήθειες.

Σε μια άκρως ενδιαφέρουσα κουβέντα με την ηθοποιό, μιλήσαμε για την παράσταση. Για τους ρόλους που ενσαρκώνει αλλά και για το τι την έκανε να πει ΝΑΙ σε αυτή την παράσταση.

Τα φώτα της σκηνής σβήνουν κι εγώ σας αφήνω να απολαύσετε την κουβέντα μας.

Μια παράσταση που σας προτείνω ανεπιφύλακτα.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ

«Μετανάααστες» του Ματέι Βιζνιέκ. Συμπρωταγωνιστείτε στην παράσταση μαζί με έναν καταπληκτικό θίασο. Μιλήστε μου για τους ρόλους τους οποίους ενσαρκώνετε επί σκηνής.

Σας ευχαριστούμε ομαδικώς για τα καλά σας λόγια! Είναι αλήθεια ότι σε αυτή την παράσταση είναι λίγο δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς τον δικό του ρόλο από το σύνολο. Το έργο είναι δομημένο σπονδυλωτά, σαν μια σειρά από σκηνές-στιγμιότυπα, σχεδόν «ρεπορταζιακά», αν μπορώ να το πω έτσι — σα να περιηγείσαι στα παρασκήνια της ευρωπαϊκής πολιτικής: από βάρκες στο Αιγαίο, σε σπίτια στα σύνορα, σε γραφεία πολιτικών και σε τηλεοπτικά στούντιο.

Η κάθε σκηνή ανοίγει ένα διαφορετικό παράθυρο στον μηχανισμό της εκμετάλλευσης — και κάπου εκεί, μέσα στο γκροτέσκο και στο παράλογο, έρχονται οι δικές μας στιγμές.

Υποδύομαι μια παρουσιάστρια και μαζί με τη Χριστίνα Γκεσούλη στόχος μας είναι να προωθήσουμε προϊόντα της εταιρείας… «Ατσάλι και Στοργή». Ναι, όπως ακούγεται. Πουλάμε «αντιπροσφυγικά εργαλεία»: από συρματοπλέγματα με αγκάθια μέχρι μπαστούνια του γκολφ που εντοπίζουν καρδιακούς παλμούς. Είναι προφανές ότι πρόκειται για μια σάτιρα. Αλλά πόσο μακριά είμαστε στ’ αλήθεια από αυτό; Είναι τόσο τραβηγμένο που φαντάζει σχεδόν πιθανό — και εκεί είναι το μεγάλο σοκ. Γιατί ζούμε σε μια εποχή που το παράλογο έχει κανονικοποιηθεί. Το ότι βέβαια αυτές οι παρουσιάστριες είναι γυναίκες και όχι άντρες, είναι μία δεύτερη μεγάλη κουβέντα που δεν μπορούμε να ανοίξουμε τώρα.

Ο δεύτερος ρόλος μου είναι πιο «προσγειωμένος» αλλά εξίσου αιχμηρός: είμαι η βοηθός ενός συμβούλου επικοινωνίας (Λεωνίδας Αργυρόπουλος) που είναι πάντα η σκιά του πολιτικού (Νίκος Καραγεώργης). Σε αυτή τη σκηνή βλέπουμε πιο καθαρά την πολιτική διαχείριση του ζητήματος. Τους πολιτικούς που λένε λόγια χωρίς να καταλαβαίνουν τι λένε. Και από πίσω, τους επικοινωνιολόγους να κινούν τα νήματα, να “πακετάρουν” την ανθρώπινη απόγνωση σε σύντομα, εύπεπτα δελτία τύπου και να προσπαθούν να οδηγήσουν την κοινή γνώμη εκεί που θέλουν – μέχρι να τους πάρει βέβαια το «κύμα».

Τι σας έκανε να πείτε ΝΑΙ σε αυτή την παράσταση;

Πρωτίστως, η εξαιρετική πολυεπίπεδη συνεργασία μου με την ομάδα ΜΑΝΤΑΜ ΣΑΡΔΑΜ (Λεωνίδας Αργυρόπουλος, Χριστίνα Σιώμου, Αυγουστίνος Ρεμούνδος). Εν συνεχεία, το ίδιο το έργο που έκανε το «ναι» κάπως αυτονόητο.  Όχι απλώς επειδή είναι ένα  πολιτικά φορτισμένο κείμενο, αλλά γιατί θεωρώ πως το θέατρο έχει καθήκον να παρουσιάζει άβολες αλήθειες – ακόμη κι αν η αλήθεια είναι κάτι σχετικό. Ζούμε σε έναν κόσμο που η κανονικοποίηση της απανθρωπιάς έχει γίνει επικίνδυνα φυσιολογική. Το έργο του Βιζνιέκ σε φέρνει αντιμέτωπο με την υποκρισία. Δεν μπορούσα να μην πάρω μέρος σε κάτι τόσο ειλικρινές και αναγκαίο.

Το έργο γράφτηκε το 2016, την περίοδο της κορύφωσης του προσφυγικού δράματος. Πιστεύετε, κυρία Κουγιά, πως οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν τους μετανάστες έτσι όπως ακριβώς τους αρμόζει;

Πολύ δύσκολη ερώτηση – και θα μπορούσαμε να συζητάμε ώρες, ακόμα κι αν δεν είμαστε πολιτικοί ή ιστορικοί αναλυτές. Αυτό που μπορώ να πω, μέσα από τη δική μου ματιά, είναι πως στην εποχή μας δεν θα έπρεπε να υπάρχουν καν οι λόγοι που αναγκάζουν έναν άνθρωπο να εγκαταλείψει τη χώρα του. Δεν θα έπρεπε να υπάρχουν πόλεμοι που ξεκινούν για λόγους εξουσίας, γεωπολιτικής επιρροής ή οικονομικού κέρδους. Κι όμως, υπάρχουν. Και πίσω από κάθε πόλεμο, κάθε σύρραξη, κάθε σύνορο, υπάρχουν προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που ξεριζώνονται.

Μιλώντας ως άνθρωπος του θεάτρου –και το θέατρο έχει ως κέντρο τον άνθρωπο και την κοινωνία– για μένα είναι φριχτό το γεγονός ότι οι μετανάστες και οι πρόσφυγες αντιμετωπίζονται όχι ως πρόσωπα με ιστορία και ανάγκες, αλλά σαν νούμερα. Στατιστικά στοιχεία. Κόστη. Ή «ροές».

Η Ευρώπη, που υποτίθεται πως χτίστηκε πάνω στις αξίες της δημοκρατίας, της αλληλεγγύης και της ελευθερίας, δείχνει διαρκώς μια αδυναμία να τις εφαρμόσει όταν πρόκειται για τον «άλλον». Ο μετανάστης όμως είναι ένας άνθρωπος που έχει χάσει τα πάντα – το σπίτι του, την οικογένειά του, την πατρίδα του– και αναζητά απλώς μια νέα αρχή. Μια ζωή με αξιοπρέπεια.

Και τα κράτη τι κάνουν; Τον εγκλωβίζουν σε camps. Τον πνίγουν στο Αιγαίο. Τον σέρνουν από δομή σε δομή, σε καθεστώς αναμονής, αορατότητας, εξάντλησης. Αυτό δεν λέγεται αντιμετώπιση. Αυτό είναι ντροπή. Πολλώ δε μάλλον, όταν όλα ξεκινούν από πολιτικές κρατών όπως ανέφερα προηγουμένως. Ένας φαύλος κύκλος.

Με σκηνές-ντοκουμέντα, αλλά και στιγμές γκροτέσκου και παραλόγου, το κείμενο, μέσω του θεατρικού λόγου, αποκαλύπτει σπουδαίες αλήθειες. Αλήθεια, κατά τη γνώμη σας, τι κάνει έναν άνθρωπο να εκμεταλλεύεται τόσο βάναυσα έναν συνάνθρωπό του;

Πιθανά η ανάγκη να νιώσει ανώτερος. Ή ο φόβος μην τυχόν και βρεθεί στη θέση του κατώτερου; Δεν ξέρω να απαντήσω γιατί προσωπικά είμαι κάθετα αντίθετα σε αυτές τις λογικές. Η εξουσία, όταν δεν συνοδεύεται από ήθος, γίνεται εργαλείο καταπίεσης. Ο άνθρωπος που εκμεταλλεύεται τον άλλο, στην πραγματικότητα κουβαλά μέσα του μια εσωτερική πτώχευση. Δεν μπορεί να αγαπήσει, δεν μπορεί να συναισθανθεί. Και έτσι, βρίσκει δύναμη στο να ποδοπατά. Είναι το αποτέλεσμα ενός συστήματος που εξυψώνει τον ατομικισμό και περιφρονεί τη συλλογικότητα. Μας έμαθαν να βλέπουμε τον άλλο ως εργαλείο, όχι ως ισότιμο πρόσωπο. Στο χέρι μας όμως είναι να το αλλάξουμε αυτό.

Υφίσταται ηθική, ανθρωπιά και αλληλεγγύη στις μέρες μας; Τι πιστεύετε;

Ευτυχώς, ναι. Υφίσταται ηθική, ανθρωπιά και αλληλεγγύη – και είναι βαθιά ανακουφιστικό κάθε φορά που το βλέπεις να συμβαίνει, ακόμα και στις πιο μικρές, καθημερινές στιγμές. Την βλέπεις στον εθελοντή που μοιράζει φαγητό, στον δάσκαλο που αγοράζει εκείνος φαγητό για ένα παιδάκι που δεν έχει χρήματα να πάρει, στον γείτονα που κουβαλάει τη σακούλα σούπερ μάρκετ όταν εσύ έχεις τη μέση σου. Την βλέπεις όμως και αλλού – στο φίλο που σου φέρνει ένα τάπερ όταν δεν έχεις κουράγιο να μαγειρέψεις, σε εκείνον που θα σου στείλει ένα μήνυμα για να σε κάνει να γελάσεις. Αυτά είναι πράξεις ποίησης που αντιστέκονται στη μιζέρια της καθημερινότητας. Στην καραντίνα, νομίζω το νιώσαμε όλοι πολύ έντονα ότι ευτυχώς έχουμε ο ένας τον άλλον. Και αυτό παραμένει αληθινό. «Είμαστε πάρα πολλοί πάνω σε αυτήν τη βάρκα» και δύσκολο είναι να κοιτάει ο καθένας τον πάρτη του, γιατί αλλιώς η βάρκα θα βουλιάξει. Η αλληλεγγύη είναι πολιτική στάση ζωής και υπάρχει ακόμη. Απλώς τη βλέπεις στους απλούς ανθρώπους. Σε αυτούς που δεν έχουν δύναμη, αλλά έχουν καρδιά. Και εκεί, ναι, υπάρχει ακόμα ελπίδα.

Μένουν λίγες παραστάσεις – Γιατί θα προτείνατε στο φιλότεχνο κοινό να δει το συγκεκριμένο έργο;

Πρόκειται για ένα άβολα αληθινό και ειλικρινές έργο. Κι αυτό, είναι λόγος για να πάει κάποιος στο θέατρο.

Κλείνοντας – Θα μας αποκαλύψετε κάτι; Ποια τα σχέδια σας για την επόμενη θεατρική σεζόν;

Για την ερχόμενη θεατρική σεζόν, δεν μπορώ να πω πολλά. Αυτό που μπορώ να πω είναι πιο άμεσο και καλοκαιρινό. Με την καλλιτεχνική εταιρεία CALD και την Αθηνά Χατζηαθανασίου ετοιμάζουμε την παράσταση Sliding Slalom/Στρογγύλη στο πλαίσιο του προγράμματος 2025 του θεσμού του Υπουργείου Πολιτισμού «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» που θα παρουσιαστεί στον Αρχαιολογικό Χώρο Ακρωτηρίου Θήρας.

INFO

Κάθε Παρασκευή και Σάββατο 21.00, Κάθε Κυριακή 20.00

Τιμές Εισιτηρίων: γενική είσοδος 16 ευρώ, 10 ευρώ άνω των 65, άνεργοι, φοιτητές και γκρουπ άνω των 10 ατόμων, 5 ευρώ ατέλειες ΣΕΗ

Διάρκεια Παράστασης: 90 λεπτά

Έως 01/06/25

«Το Τάβλι» γράφτηκε και παρουσιάστηκε το 1972, εν μέσω δικτατορίας, στο θέατρο Τέχνης σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν και έκτοτε αποτελεί ένα από τα έργα – σταθμούς της ελληνικής δραματουργίας. Ένα πρωτοποριακό έργο με βέβηλη σάτιρα και ευφυΐα, το οποίο μετρά πολλά ανεβάσματα και μεγάλες επιτυχίες.

Παρακολουθήσαμε με αμείωτο ενδιαφέρον την παράσταση και συνομιλήσαμε με τον Αντώνη Κρόμπα, ο οποίος υποδύεται τον Φώντα Καλαφατίδη.

Ο ηθοποιός απαντάει με ειλικρίνεια σε όλες τις ερωτήσεις. Μιλάμε για τον ρόλο τον οποίο ενσαρκώνει και ο οποίος δεν είναι διόλου εύκολος. Για τον καταξιωμένο και αγαπημένο σκηνοθέτη της παράστασης Αλέξανδρο Ρήγα, για το τι στις μέρες μας κάνει μια παράσταση επιτυχημένη και για το τι εύχεται ο ηθοποιός να συμβεί στον κόσμο αυτόν.

Σε μια άκρως ενδιαφέρουσα συζήτηση, με απαντήσεις ξεκάθαρες, ο Αντώνης Κρόμπας μας χαρίζει μια εξίσου ενδιαφέρουσα εμπειρία, όσο με αυτή που χαρίζει επί σκηνής στους θεατές της παράστασης.

ΣΥΝΈΝΤΕΥΞΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ

«Φώντας». Μιλήστε μας για τον ρόλο σας στην παράσταση…

O Φώντας θα έλεγα ότι είναι η επιτομή του παγαπόντη και αήθη ανθρώπου, ο οποίος στο βωμό του εύκολου και ακάματου κέρδους είναι ικανός να παραβιάσει κάθε κανόνα ηθικής και αξιοπρέπειας.

«Το Τάβλι» γράφτηκε και παρουσιάστηκε το 1972. Πόσο επίκαιρο είναι το περιεχόμενό του στις μέρες μας;

Θα έλεγα ότι τηρουμένων των εποχικών αναλογιών “Το Τάβλι” απηχεί στο ακέραιο τις παθογένειες και τα κακώς κείμενα και της σημερινής μας κοινωνίας· αυτός είναι ο λόγος που το καθιστά διαχρονικό και πάντα επίκαιρο.

Αλήθεια; Ποιο στοιχείο προσωπικότητας του ήρωα που υποδύεστε άγγιξε έντονα ευαίσθητες χορδές σας;

Το στοιχείο που με γοήτευσε, δραματουργικά μιλώντας, στην προσωπικότητα του Φώντα είναι η εμμονή και η επιμονή στον στόχο του και η δαιμονιώδης εφευρετικότητά του ώστε να τον πετύχει με όποιο τίμημα.

Προσεγγίζοντας τον ρόλο εντοπίσατε κοινά στοιχεία με τον Φώντα;

Η ταχύτητα εναλλαγής των συναισθημάτων του Φώντα και τα εκρηκτικά ξεσπάσματά του βρίσκουν αναλογία σε κάποιες σκοτεινές πτυχές του εαυτού μου.

Τόσο ο Φώντας όσο και ο Κόλιας, θα λέγαμε πως στις μέρες μας είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας;

Όχι μόνο της διπλανής, αλλά και της δικιάς μας πόρτας. Είναι χαρακτήρες απόλυτα αναγνωρίσιμοι στη ζοφερή (σε πολλές εκφάνσεις της) ελληνική πραγματικότητα.

Ποιο είναι το μήνυμα, κατά τη γνώμη σας, που μεταφέρει το έργο στο σύγχρονο κοινό;

Δε θα έλεγα ότι μεταφέρει κάποιο μήνυμα “διδακτικού χαρακτήρα”. Κατά τη γνώμη μου λειτουργεί περισσότερο σαν ένας αδυσώπητος καθρέφτης τον οποίον όποιος θέλει και αντέχει, τον κοιτάζει και κάνει τις αναγωγές μέσα του και όποιος θέλει απλά τον προσπερνάει και μένει αποστασιοποιημένος στην επιφάνεια του έργου.

Στο τιμόνι της σκηνοθεσίας, ο υπερταλαντούχος Αλέξανδρος Ρήγας. Πείτε μας δυο λόγια για τη θεατρική συνεργασία σας και πώς αυτή προέκυψε;

Ήταν μια πρόταση που αποδέχθηκα αυτό που λέμε με κλειστά μάτια κι αυτό γιατί γνωρίζοντας τον Αλέξανδρο τόσα χρόνια από τις αναρίθμητες δουλειές του είτε ως σκηνοθέτης είτε ως συγγραφέας, το εξέλαβα ως τεράστια πρόκληση να σκηνοθετηθώ και πολύ περισσότερο να βρεθώ σκηνικά μαζί του σε ένα τόσο σημαντικό κείμενο.

Τι κατά τη γνώμη σας, στις μέρες μας κάνει μια παράσταση επιτυχημένη;

Επιτυχημένη κατά τη γνώμη μου είναι μια παράσταση η οποία πατάει σε ένα δυνατό κείμενο, σε μια λειτουργική σκηνοθεσία που το υπηρετεί και στους ηθοποιούς που καλούνται να ενσαρκώσουν με απόλυτη αλήθεια τους ρόλους τους. Τρία στοιχεία που θέλω να πιστεύω ότι συναντά κάποιος στην παράστασή μας.

Κλείνοντας, τι εύχεστε να συμβεί στον κόσμο αυτόν;

Εύχομαι σαν μονάδες να φύγουμε από το ‘’εγώ μας” και να σκεφτόμαστε και να δρούμε περισσότερο στο ‘’εμείς”. Αυτόματα θα βελτιώνονταν πολλά πράγματα σε συλλογικό και προσωπικό επίπεδο.

INFO

«Το Τάβλι»

του Δημήτρη Κεχαΐδη

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Αλέξανδρος Ρήγας

Σκηνικά: Λία Ασβεστά

Διεύθυνση Φωτογραφίας: Αλέκος Αναστασίου

Ενδυματολογία: Ελένη Μπλέτσα

Μουσική Επιμέλεια: Αλέξανδρος Ρήγας

Φωτογραφίες: Χάρης Γερμανίδης

Graphic Design: GridFox Team, Γιάννης Στιβανάκης

Βοηθός Σκηνοθέτη: Δημήτρης Τοπαλίδης

Διεύθυνση Παραγωγής: Γιώργος Σαμαρτζής

Παίζουν οι:

Αλέξανδρος Ρήγας: Κόλιας Παγουρόπουλος

Αντώνης Κρόμπας: Φώντας Καλαφατίδης

Πού: Μηχανής Θέατρο Ακαδήμου 13 Μεταξουργείο, ΤΚ 10436, Αθήνα,

ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 210 5232097

apomixanis.theatro@gmail.com

Πότε: Κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή στις 21:00 
έως τις 25 Μαΐου

Εισιτήρια: 18 € (κανονικό), 15 € (φοιτητικό, ανέργων, ΑμεΑ)

Προπώληση: MORE.COM

Διάρκεια: 70’

Σε μια άκρως ενδιαφέρουσα κουβέντα με τον συγγραφέα μιλάμε για τους χαρακτήρες των ηρώων του βιβλίου, για τις πηγές έμπνευσής του αλλά και για το τι τον επηρεάζει θετικά και τι αρνητικά στην εποχή που ζούμε.

Οι απαντήσεις του κυρίου Παντελόγλου ταξιδεύουν το μυαλό μου. Απαντήσεις… τροφή για σκέψη. Άλλωστε και το βιβλίο του με εντυπωσίασε πολύ κατά τη διάρκεια της ανάγνωσής του.

Και όπως έχει πει και η βραβευμένη Oneta Malorie Blackman «το διάβασμα είναι μια άσκηση ενσυναίσθησης· μια άσκηση στο να περπατάς στα παπούτσια κάποιου άλλου για λίγο».

Συνέντευξη ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ

Κύριε Παντελόγλου, μιλήστε μας για εσάς ώστε να σας γνωρίσει και το δικό μας αναγνωστικό κοινό. Πότε ξεκινήσατε να ασχολείστε με τη συγγραφή;

Γεννήθηκα στη Σάμο το 1963 και μεγάλωσα στο Καρλόβασι όπου έζησα εκεί την πρώτη δεκαετία της ζωής μου. Οι γονείς μου μετέδωσαν σε μένα τον δικό τους αφηγηματικό κόσμο ως παιδιά της κατοχής και του πολέμου. Στη μάνα δασκάλα χρωστάω την αγάπη μου για το βιβλίο και το θέατρο. Τα χρόνια πέρασαν και βρέθηκα μέσα από περιπλανήσεις (Κοκκινιά – Κορυδαλλός – Παγκράτι) να αποφοιτώ από το 7ο Λύκειο Αθηνών το 1980. Αναγορεύτηκα διδάκτορας Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών το 1992. Έχω δημοσιεύσει μελέτες που άπτονται του επιστημονικού μου ενδιαφέροντος και επιπλέον έχω μελετήσει την ιστορία του μαζικού κινήματος ανάμεσα στους δύο πολέμους, στην Κατοχή και στον Ελληνικό Εμφύλιο. Τον Δεκέμβριο του 2020 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Οσελότος» το βιβλίο μου με τίτλο: «Το ελληνικό συνδικαλιστικό κίνημα στην Κατοχή και στον Εμφύλιο – Οι παραμορφωτικές συλλογικές συνειδήσεις της κοινωνικής μας ιστορίας στη δεκαετία του 1940». Παράλληλα με τη συγγραφή του διδακτορικού μου στα χρόνια 1986-1992, έκανα μικρές λυτρωτικές λογοτεχνικές απόπειρες για να ξεχνιέμαι από την επίπονη ερευνητική προσπάθεια. Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής μου θητείας το 1992 στο Κέντρο Εκπαίδευσης στην Τρίπολη, παρατηρούσα και συγχρόνως θαύμαζα έναν συνάδελφο οπλίτη που σε κάθε διάλειμμά του έγραφε συνέχεια. Ήταν ο ευγενικός, οξυδερκής και τρυφερός Άκης Δήμου, που προετοίμαζε συστηματικά και καρποφόρα το μέλλον του και έγινε πολύτιμος για τον εαυτό του και τους άλλους, με το εξαιρετικό και απόλυτα χαρισματικό συγγραφικό του έργο. Σε όλη την υπόλοιπη θητεία μου στη Μυτιλήνη άρχιζα να χτίζω μικρές ιστορίες για την ψυχή και τα όνειρά της. Στη συνέχεια η επαγγελματική και άλλη μου ζωή με παρέσυρε, οι λογαριασμοί όμως με τη λογοτεχνία ουδέποτε έκλεισαν. Χρειάστηκε ένα γερό ταρακούνημα ζωής που με προέτρεψε να διηγηθώ με εικόνες και χειρονομίες τις ιστορίες των ανθρώπων και πιθανά έτσι να τιθασεύσω τις συναισθηματικές μου διακυμάνσεις και την ανισορροπία των εμπειριών μου. Το πρώτο λογοτεχνικό μου βιβλίο με τίτλο: « Ζήσε ΤΩΡΑ! Γλυκό μου… ΡΕ!» κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2019 από τις εκδόσεις Οσελότος. Θέλω και από αυτό το βήμα να βεβαιώσω ότι γράφω με απόλυτα μετρημένη φιλοδοξία και πως έχω επίγνωση των αναλογιών μου.

Ποια είναι «Η Μαθητεία των Προέδρων»;

Η «Μαθητεία των Προέδρων» μας μεταφέρει σε έναν μυθιστορηματικό «Οργανισμό» της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης που αποτελούσε ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό τοπόσημο των κομμάτων εξουσίας. Ένας «Οργανισμός» εναλλασσόμενης μαθητείας κομματικών και συμπαθούντων στελεχών, που ως δημιούργημα του κομματικού κράτους, αποτελούσε έναν μόνιμο θρόνο για την ενθρόνισή τους. Σαν μια μορφή κληρονομικού κομματικού αξιώματος που λαμβάνεται δικαιωματικά και με σκοπό την απόκτηση εμπειρίας, που θα τη μετέφεραν «ανδρωμένοι», στη συνέχεια, στα υπόλοιπα πεδία εξουσίας. Όφειλαν να περάσουν από εκεί για να νιώσουν στο πετσί τους το κοστούμι του ρόλου τους.

Ο κεντρικός πυρήνας της «Μαθητείας των Προέδρων» συνομιλεί με το κοντινό ιστορικό παρελθόν, μέσα από τις ιστορίες των ηρώων του έργου, από τη μεταπολίτευση ως τις μέρες μας. Οι σχέσεις των κεντρικών υποκειμένων του έργου ως προσώπων εμπιστοσύνης των στελεχών της κεντρικής πολιτικής σκηνής, περιφέρονται σε τροχιά με το γύρω περιβάλλον εξουσίας και φωτίζουν τις λεπτές αποχρώσεις και τα κίνητρα των συμπεριφορών τους, τις φαντασιακές προσδοκίες τους, τις αυταπάτες τους, τις απογοητεύσεις και τις πτώσεις τους, σε συνδυασμό με την επαγγελματική τιμωρία και εξουθένωση των υφισταμένων τους. Ο τίτλος του βιβλίου, λοιπόν, δηλώνει κάτι κυριολεκτικά. Δεν είναι συμβολικός. Πρόκειται για τη μαθητεία στην άσκηση εξουσίας, για τη μαθητεία στην εφαρμογή κομματικών πρακτικών και επιλογών, τις ανεξιχνίαστες προθέσεις των ατόμων, αλλά και την προσωπική τους ευθύνη. Με νοοτροπίες, κουλτούρα, πεποιθήσεις, αισθητική και άλλες εξουσιαστικές συμπεριφορές που διαμορφώνουν έναν συνεχή δημαγωγικό ανορθολογισμό και παραλογισμό στην ελληνική δημόσια διοίκηση.

Τι στάθηκε πηγή έμπνευσής σας για το συγκεκριμένο βιβλίο;

Διαχρονικά παραμένω ανοικτός στην παρατήρηση και στο άνοιγμα στις εμπειρίες. Αναγνωρίζω σπόρους γεγονότων μέσα στην καθημερινότητά μου την προσωπική, τη συλλογική και επαγγελματική, που εσωτερικά με σπρώχνουν να τους κωδικοποιήσω και να τους εξηγήσω· δηλωτικό και στη περίπτωσή μου, ότι η έμπνευση και η έκφραση είναι μια διαδικασία όπου μετέχουν και άλλοι παράγοντες πιο σύνθετοι. Στη συγκεκριμένη περίπτωση της «Μαθητείας των Προέδρων» φαίνεται ότι είχε φτάσει η ώρα, την καταγεγραμμένη μου επαγγελματική εμπειρία στη δημόσια διοίκηση να τη μεταφέρω στον κόσμο της μυθοπλασίας και να ξεδιπλώσω την πλοκή μιας ζωντανής ατμόσφαιρας μέσα από αφηγηματικούς και λοιπούς αυτοσχεδιασμούς. Ελπίζω να κατάφερα να αναδείξω λογοτεχνικά νοήματα και εμπειρίες μιλώντας για τη σχέση ανθρώπων και Θεσμών από τα χρόνια της μεταπολίτευσης έως τις μέρες μας, μέσω των οποίων, εξακολουθούν να συντηρούνται σημαντικές παθογένειες και στρεβλώσεις του ελληνικού κράτους.

Μιλήστε μας για τους ήρωες του βιβλίου σας.

Οι χαρακτήρες των ηρώων δεν αναφέρονται σε αληθινά πρόσωπα. Είναι όμως πολλά πρόσωπα που παίρνουν τον λόγο σε μια ζωντανή ατμόσφαιρα. «Συμβολικές» φιγούρες με πολλαπλούς ρόλους και ετερόκλητες ιστορίες που αποτυπώνουν μια πιο υπαρκτή αντίληψη της πραγματικότητας. Ανάμικτοι συνδυασμοί μέσα στο πέρασμα του χρόνου. Φυσιογνωμίες ώριμες και ανώριμες. Τύποι αισιόδοξοι και απαισιόδοξοι. Ηττοπαθείς και υποταγμένοι. Άχρηστοι και φιλόδοξοι. Έξυπνοι και φιλόδοξοι. Ακέραιοι και τυχοδιώκτες. Αλλά και αγνώμονες, φλύαροι, φυγόπονοι γραφειοκράτες. Αλλά και άλλοι χαμερπείς της μπίζνας και της λαμογιάς. Μια πολύχρωμη συνύπαρξη διαφορετικών εμπειριών που οι χαρακτήρες τους μιλάνε από μόνοι τους. Οι πράξεις τους συνδέονται ζωντανά με το παρόν για να θυμίσουν στον αναγνώστη πράγματα που μπορεί να ξεχνούσε ή πρακτικές που δεν τις είχε καν υπόψη του.

Τι είναι «εξουσία» για εσάς;

Εξουσία· έννοια επίμαχη και με περιεχόμενο πολύ βαθύ και πρόσωπο πολλές φορές ορατό και αόρατο. Άλλοτε στρατηγική, άλλοτε επικοινωνιακή, η έννοια της εξουσίας είναι αυτό που έχει αποκληθεί «ουσιωδώς διαμφισβητούμενη έννοια» μια από εκείνες τις αφηρημένες ιδέες οι οποίες «αναπόφευκτα οδηγούν σε ατέρμονες διαφωνίες γύρω από την αρμόζουσα χρήση τους εκ μέρους των χρηστών τους». Εξουσία· λέξη πολυσήμαντη λοιπόν, με πολλαπλές και ποικίλες σημασίες. Ως καθημερινός και σκεπτόμενος πολίτης, προσπαθώ να την εντοπίσω και να δω την έκτασή της. Αναρωτιέμαι ποιος έχει περισσότερη και ποιος έχει λιγότερη. Σκέφτομαι πώς οι άνθρωποι θέλουν να την κερδίσουν, να της αντισταθούν, να την καταλάβουν, να την τιθασεύσουν, να τη διασφαλίσουν, να την εξημερώσουν, να τη μοιράσουν, να την εξισώσουν ή να τη μεγιστοποιήσουν. Σίγουρα πολλοί θα ήθελαν να την καταστήσουν πιο αποτελεσματική και άλλοι πώς να αποφύγουν τις επιπτώσεις της.

Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να περάσετε στο αναγνωστικό κοινό μέσα από το βιβλίο σας;

Δεν θα ήθελα να περιορίσω την ερμηνεία του αναγνώστη. Θα προτιμούσα να μείνει ανοιχτό σε ερμηνείες. Ας κρατήσουμε απλά ότι το βιβλίο αφηγείται τις σχέσεις ανθρώπων και Θεσμών στη δημόσια σφαίρα, ιδιαίτερα τις σχέσεις των ανθρώπων του δημόσιου management που επιβλήθηκαν, υποστηρίχτηκαν, αναδείχθηκαν και αλληλοϋποστηρίχτηκαν από τους Θεσμούς σαν «κόρακες και παγίδες που προστατεύουν τα μεν, τα δε». Στον πυρήνα της αφήγησης είναι οι σχέσεις ανθρώπων και Θεσμών στη δημόσια σφαίρα από τα χρόνια της μεταπολίτευσης και μετά που αντανακλούν την πραγματική ζωή. Περιπέτειες και πάθη ανθρώπων και Θεσμών και ιδιαίτερα των προτεραιοτήτων των τελευταίων. Ζήτημα επίκαιρο, αφού αυτοί που έπαιρναν αποφάσεις ως αποτέλεσμα πελατειακής διευθέτησης κρίθηκαν περισσότερο για ηθικά ασυγχώρητες παραλείψεις, αμέλειες και αδιαφορίες τους, και μάλλον λιγότερο από τις πράξεις τους. Πράξεις που έτσι και αλλιώς το πολιτικό βάρος υπάρχει από την αφετηρία και κανείς δεν μπορεί να το διαγράψει. Αυτό αποτελεί το πλέον ηθικό και ουσιαστικό υποκείμενο του έργου.

Κλείνοντας, τι σας επηρεάζει θετικά και τι αρνητικά στην εποχή που ζούμε;

Για τον τόπο μας θα μιλήσω πρώτα. Σε έναν κόσμο που αλλάζει, χρειάζεται άμεσα να ξεφύγουμε από τον μίζερο επαρχιωτισμό μας. Να αναρωτηθούμε πού ζούμε και πώς ζούμε. Ας δούμε ξανά το νέο σκηνικό. Ένα πραγματικό σκηνικό σε μυθική-μαγευτική ατμόσφαιρα ή πολύτιμες αλήθειες που κρύβονται σε κοινή θέα; Υπάρχουν πολλά που μπορούμε να πούμε για τις πρακτικές του δημόσιου διαλόγου. Σε ένα όμως οφείλουμε όλοι να συμφωνήσουμε. Να μην επιτρέψουμε να υποχωρήσει η ιδιότητα του πολίτη με ελευθερία στο λόγο και τη βούληση. Χρειαζόμαστε αντιληπτικότητα της αλήθειας και όχι ισοπεδωτικές κρίσεις. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να γινόμαστε τιμητές των άκρων, του ευκαιριακού, του εμφυλιοπολεμικού και της μόνιμης δυσαρέσκειας και διαμαρτυρίας. Η ίδια η πραγματικότητα μας κατευθύνει προς τα κει. Θεόσταλτες και μοναδικές σωτηρίες, άγονες λατρείες, και λοιπές θορυβώδεις και ασυνάρτητες πρακτικές ενός πολιτικού τοπίου κλειστού ορίζοντα, δεν είναι το ζητούμενο σήμερα. Χρειάζεται στοιχειώδης συναίνεση, συμφωνία, ομοψυχία για τα κακά που έρχονται. Και δυστυχώς έρχονται αν, ήδη, δεν ήλθαν. Τα συγκλονιστικά και σκληρά γεγονότα στην ευρύτερη γειτονιά μας και στον παγκόσμιο χάρτη μάς το αποδεικνύουν. Αυτή η νέα πραγματικότητα απαιτεί σήμερα άμεσες και ουσιαστικές απαντήσεις.

Ποιες είναι αυτές οι απαντήσεις κατά την άποψή σας;

Με τον σκοταδισμό δυστυχώς δεν τελειώσαμε. Ο φανατισμός κι η μισαλλοδοξία δεν κάνουν διακρίσεις, δεν έχουν φραγμούς, δεν έχουν σύνορα. Γι’ αυτό χρειάζεται να εμπιστευθούμε τη νέα γενιά, τη γνώση της, τα όνειρά της, τις προσδοκίες της, την πρωτοπορία της, την ανατροπή της. Να εμπιστευθούμε τον δικό της κώδικα ηθικής. Τον δικό της σεβασμό στις ανθρώπινες αξίες. Τη ρηξικέλευθη στάση της ακόμη και αν δεν μπορούμε σήμερα να την κατανοήσουμε. Ελπίζω να βάλει φραγή και να σταθεί εμπόδιο απέναντι στην «καταστροφή», αναζητώντας τη γνώση και τις εμπειρίες του κόσμου. Χρειάζεται βέβαια να βλέπει τη ζωή με τρόπο ερωτικό. Ας μου το επιτρέψετε! «Άδιον ουδέν έρωτος», δηλαδή «τίποτα πιο γλυκό από τον έρωτα».

Οι πολίτες όλου του κόσμου πρέπει να αναζητήσουν διαφυγές από τα εμφανή και άδηλα δεινά. Το ίδιο πρέπει να κάνει και η πολιτική σήμερα παντού, σε όλο τον κόσμο, γιατί οι νέες συλλογικές ανθρωποθυσίες δεν θα αργήσουν. Και όπως εύστοχα περιγράφει ο στιχουργός «ραψωδός φιλόλογος»: «ένα τσιγάρο δρόμος απ’ τα φωτεινά στα σκούρα… Γιατί  έχω ακόμα άπειρα πακέτα να τελειώσω / Μα  ίσως πάλι, να μη μου παν όπως νομίζω πρίμα/ Και να σβήσω πριν προλάβω ή ανοίξω τη ζελατίνα/ Οξύμωρο; ».

Η κουβέντα μαζί της με εντυπωσιάζει και συγχρόνως με συγκινεί. Προσωπικότητα έντονη, χαρισματική και ευαίσθητη. Μιλάμε για τις «Αθηνοπεριπέτειες» αλλά και για το τι αποκομίζουν τα παιδιά από την εξαιρετική αυτή δράση.

Σε μια άκρως ενδιαφέρουσα συζήτηση, η Σοφία Αλεξίου απαντάει σε όλες μου τις ερωτήσεις.

Kαι σε αυτό το σημείο εγώ δεν έχω παρά να σας δώσω τη σκυτάλη με τα λόγια του σπουδαίου ποιητή και φιλόσοφου Βόλφγκανγκ Γκαίτε: «Δύο πράγματα πρέπει να παίρνουν τα παιδιά από τους γονείς τους: ρίζες και φτερά».

Συνέντευξη ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ

«Αθηνοπεριπέτειες»: Μιλήστε μας για αυτή τη δράση σας, αλλά σε ποιες ηλικίες απευθύνεστε.

Πρόκειται για εκπαιδευτικές διαδρομές/ξεναγήσεις που απευθύνονται σε οικογένειες, συλλόγους και σχολεία στην περιοχή της Ακρόπολης, των λόφων της Αθήνας, του Καλλιμάρμαρου, του Ζάππειου, του Εθνικού Κήπου, στο Λύκειο του Αριστοτέλη καθώς και στα Μουσεία – το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, την Εθνική Πινακοθήκη και το Νέο Μουσείο Ακρόπολης. Πραγματοποιούνται σε συνεργασία με ξεναγούς/μουσειοπαιδαγωγούς και στηρίζονται στα παιδικά βιβλία «Η Έλλη κι ο Ερμής ταξιδεύουν στην Ελλάδα» και «Η Έλλη κι ο Ερμής ταξιδεύουν στη Βόρεια Ελλάδα» που είναι και οι οδηγοί των διαδρομών/ξεναγήσεων. Στους περιπάτους εναρμονίζεται η εκπαίδευση, το θεατρικό παιχνίδι και η επαφή με τη φύση. Η διαδρομή διανθίζεται με αναγνώσεις, μύθους, διαδραστικά παιχνίδια, ξενάγηση από πιστοποιημένους ξεναγούς και ένα διασκεδαστικό κυνήγι θησαυρού γνώσης, με δώρα για τους μικρούς εξερευνητές και εξερευνήτριες!

Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα;

Η αφορμή ήταν τα βιβλία και το όραμά μου να προσφέρω στα παιδιά με το σχολείο, την οικογένεια, τους φίλους, μια εμπειρία που θα αποκομίσουν σπουδαίες γνώσεις, κριτική σκέψη και όρεξη για μάθηση, διασκεδάζοντας. Οι «Αθηνοπεριπέτειες» είναι ένα κίνητρο για να εξερευνήσουν τον κόσμο, να μάθουν για την ιστορία, τον πολιτισμό, τα ήθη και τα έθιμα με τρόπο βιωματικό, που είναι και ο πιο δημιουργικός!

Τι αποκομίζει το παιδί από τους εκπαιδευτικούς αυτούς περιπάτους;

Στις «Αθηνοπεριπέτειες» γινόμαστε όλοι μια παρέα και παίρνουμε μέρος σε ένα κυνήγι θησαυρού γνώσης και δράσης. Χωρίς κινητά, αφήνουμε τις αισθήσεις μας ελεύθερες, στη στιγμή. Ο περίπατός μας δεν είναι κάτι στατικό, είμαστε σε μια κίνηση και αναζήτηση, ανάμεσα σε σπουδαία μνημεία, σε δέντρα, σε ζωάκια. Τα παιδιά έρχονται σε επαφή με τη φύση τους που είναι άκρως εξερευνητική, οπότε δεν τους ενδιαφέρει να αποκλίνουν. Γίνονται μια ομάδα μαζί με τα υπόλοιπα παιδιά και εξερευνούν. Απαντούν σε ερωτήσεις και λύνουν αποστολές! Μαθαίνουν να αγαπούν να μαθαίνουν!

«Η Έλλη κι ο Ερμής Ταξιδεύουν στην Ελλάδα» και «Η Έλλη και ο Ερμής Ταξιδεύουν στη Βόρεια Ελλάδα». Περιγράψτε μας αυτά τα δύο πολύ ωραία παιδικά βιβλία.

«Η Έλλη κι ο Ερμής ταξιδεύουν στην Ελλάδα» και «Η Έλλη κι ο Ερμής ταξιδεύουν στη Βόρεια Ελλάδα» είναι οι οδηγοί των διαδρομών και μας βοηθούν να λύσουμε τους γρίφους της διαδρομής. Πρόκειται για πολύχρωμους, εικονογραφημένους ταξιδιωτικούς οδηγούς για παιδιά, οι οποίοι μας ξεναγούν στα μνημεία, στους μύθους, στις φυσικές ομορφιές και στην ιστορία της σύγχρονης και αρχαίας Ελλάδας. Είναι βιβλία που γράφτηκαν για να ταξιδεύουν και να τα έχουν μαζί τα παιδιά στα μνημεία και στις εκδρομές, ώστε να γίνονται εκείνοι ξεναγοί σε όλα τα όμορφα και σπουδαία μέρη της Ελλάδας μας. Τα ταξίδια σε κάθε βιβλίο έχουν γεωγραφική συνοχή, οπότε τα παιδιά αποκτούν και μια γεωγραφική διάσταση των επισκέψεων της Έλλης και του Ερμή. Τα βιβλία αυτά είναι και αφορμή για διάφορες δημιουργικές δραστηριότητες, όπως να τα διαβάσουν και να οργανώσουν τα παιδιά το επόμενο ταξίδι, να επιλέξουν τα μέρη, τις στάσεις και τα αξιοθέατα, καθώς και να δημιουργήσουν χειροτεχνίες που θα βρουν στο athinoperipeteies.gr στο site μας στην ενότητα δράσεις για δημιουργική απασχόληση στις τάξεις ή στο σπίτι.

Τελικά, γεμίζει η ψυχή εξερευνώντας τον κόσμο;

Όλα τα ταξίδια είναι σαν μεγάλα σεντούκια γνώσης. Οι δεξιότητές μας οξύνονται εξερευνώντας. Ανοίγουμε χάρτες, χαράζουμε πορείες, γεμίζουμε εικόνες, ερχόμαστε σε επαφή με κουλτούρες, νοοτροπίες κι αλλάζουμε παραστάσεις που στη σύγχρονη εποχή ειδικά είναι πολύ σημαντικό. Τα παιδιά είναι φύσει εξερευνητές και αυτό που ονειρεύομαι είναι να τους ενισχύω την τάση αυτή. Να μαθαίνουμε διασκεδάζοντας, με παιχνίδι και κέφι, να ανταλλάσσουμε γνώσεις, εμπειρίες, σκέψεις, σαν νεο-φιλόσοφοι σε έναν κόσμο που θέλει να μας ρουφήξει στη μαζικοποίηση και στον κομφορμισμό. Εμείς εκεί, στο έξω, στο μαζί, να εξερευνούμε γεμίζοντας την ψυχή χαρές, γνώσεις, αναμνήσεις, νόημα.

Είστε συγγραφέας, δημοσιογράφος και φιλόλογος. Τι πιστεύετε πως πρέπει να αλλάξει στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας μας; Και ποιο θεωρείτε ως μείζον πρόβλημα;

Πιστεύω πως θα έπρεπε να ξαναγραφτούν τα βιβλία και να περιέχουν πολλές διαδραστικές και βιωματικές δραστηριότητες (κατασκευές, παρουσιάσεις, εκδρομές κ.ά.) που να βασίζονται στην εμπέδωση της ύλης. Πολύπλευρη μάθηση και όχι διεκπεραιωτική. Θα έπρεπε να υπάρχει συνεχής ενημέρωση και σεμινάρια για τους εκπαιδευτικούς για εκσυγχρονισμό και πρωτοπορία, σε συνδυασμό με αύξηση μισθών των εκπαιδευτικών και αξιολόγηση ως επιβράβευση και κίνητρο. Άλλωστε, εκείνοι δεν κρατούν στα χέρια τους το μέλλον της χώρας; Ποτέ δεν κατάλαβα πώς γίνεται να υποβαθμίζεται η παιδεία, σε καιρούς τόσο δυσοίωνους. Τα παιδιά αν τους δώσεις ενδιαφέρον κι αγάπη μπορούν να μάθουν τα πιο δύσκολα, τα πιο απαιτητικά ιστορικά γεγονότα, μαθηματικά, ορθογραφία και όλα τα μαθήματα, μα οφείλουμε οι εκπαιδευτικοί να τους προσφέρουμε μέθοδο, την ενέργειά μας και τον δικό μας ενθουσιασμό για το αντικείμενο. Τα παιδιά μιμούνται, ξέρετε, και κρίνουν αλλά και αγαπούν εκείνους που βλέπουν πως τους δίνουν το είναι τους. Αυτό προσπαθώ ως φιλόλογος και μαμά να συμβαίνει στις «Αθηνοπεριπέτειες». Να έχουν τα παιδιά μια δράση παιδείας, όπου θα μπορούν να εκφραστούν ελεύθερα, να βρεθούν δίπλα στη φύση και τα μνημεία και να ανακαλύψουν μόνα τους πως η ιστορία δεν είναι κάτι στατικό και βαρετό, δεν είναι αποστήθιση ημερομηνιών, μα μια εμπειρία ζωής που σε κάνει σοφό, δημιουργικό και γειωμένο άνθρωπο.

Κλείνοντας, αν σας ζητούσα με ελάχιστες λέξεις να μου περιγράψετε τι σημαίνει το μάθημα της ιστορίας για εσάς, ποιες θα επιλέγατε;

Σύνδεση με το παρελθόν. Επαφή με τις ρίζες μας. Αυτογνωσία. Απόκτηση ιστορικής συνείδησης που λειτουργεί σαν εγχειρίδιο επιβίωσης και αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά εφόδια για να ζεις στη σωστή πλευρά της ιστορίας.