Με ψήφισμά του το 2002, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών όρισε την 23η Ιουνίου ως Ημέρα για τις Δημόσιες Υπηρεσίες. Έκτοτε, η ετήσια επέτειος, όπως ανέφερε ο ΟΗΕ, τιμά την αξία της μη ιδιωτικής προσφοράς στην κοινότητα, τη συμβολή της στην αναπτυξιακή διαδικασία, ενώ ενθαρρύνει τους νέους να ακολουθήσουν σταδιοδρομία στον δημόσιο τομέα.

Η τελευταία παρότρυνση θα ηχούσε ευχάριστα στα αυτιά σε άλλες εποχές, όμως, πρόσφατα στοιχεία του αρμόδιου Κέντρου Προγραμματισμού – Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) κατέγραψαν μισθολογικό χάσμα ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό χώρο, υπέρ του τελευταίου.

Η ανάλυση κατέγραψε, ενδεικτικά, αμοιβές μεταξύ εργαζομένων με ίδια χαρακτηριστικά, οι οποίοι απασχολούνται στους δύο τομείς, με το καθαρό ωρομίσθιο στο Δημόσιο να είναι κατά 14,6% χαμηλότερο από του ιδιωτικού.

Με αυτά τα δεδομένα, εύλογο είναι, σε περιόδους αδιάκοπης ακρίβειας, το αίτημα των δημόσιων υπαλλήλων να επανέλθουν ο 13ος και 14ος μισθός. Για το ζήτημα εκκρεμεί η ετυμηγορία του Συμβουλίου της Επικρατείας σε πιλοτική δίκη, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει ξεκαθαρίσει ότι «δεν βγαίνουμε!».

Εάν στα παραπάνω προστεθεί η συρρίκνωση και υποχρηματοδότηση Υπηρεσιών ιδίως την τελευταία 15ετία, διαμορφώνεται η «μεγάλη εικόνα». Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του αρμόδιου μητρώου μισθοδοτούμενων από το Ελληνικό Δημόσιο, οι μετακλητοί υπάλληλοι έφτασαν τους 3.499 τον Δεκέμβριο του 2022, αριθμός που συνιστά τον μεγαλύτερο ιστορικά στα δεδομένα του σύγχρονου ελληνικού κράτους.

Σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση άνοιξε θέμα αξιολόγησης και μονιμότητας στο Δημόσιο. Οι πρωτοβουλίες βρίσκουν ανταπόκριση σε σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης, που -ενδεχομένως αψηφά ότι από τέτοια μέτρα μπορεί να επηρεαστούν στρατιωτικοί, αστυνομικοί, πυροσβέστες, γιατροί, οδηγοί ασθενοφόρων και τόσοι άλλοι.

Από την άλλη πλευρά, οι εργαζόμενοι ιδίως στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, αντιτείνουν ότι αξιολόγηση ισχύει ήδη, επί χρόνια, ενώ η μονιμότητα δεν είναι… ταμπού, καθώς περνάνε «κρησάρα», με δυνατότητα οριστικής απομάκρυνσης από τις θέσεις τους για σειρά λόγων.

Κάποιος-α καχύποπτος, με βάση και τη διαχείριση των δύο μεγαλύτερων εθνικών τραγωδιών της τελευταίας δεκαετίας σε Μάτι & Τέμπη, θα υποψιαζόταν μία οργανωμένη κατεύθυνση μετάθεσης ευθυνών. Στην καταστροφική πυρκαγιά της Ανατολικής Αττικής το «ανάθεμα» έπεσε σε πυροσβέστες και αστυνομικούς, ενώ για τη σύγκρουση των τρένων ευθυνόταν μόνο ο… σταθμάρχης. Τελικά, μάλλον ο σπουδαίος Λουκιανός Κηλαηδόνης συνεχίζει να δικαιώνεται και μετά θάνατον: Φταίει ο Χατζηπετρής!

Y.Γ. Ένα κεφάλαιο μόνο του, που δεν έχει μπει σε κάποια… αξιολόγηση υποδομών και συνθηκών στο Δημόσιο διαχρονικά, είναι τα εργασιακά δυστυχήματα και ατυχήματα, με την Αυτοδιοίκηση να μετρά 80 θύματα σε μια δεκαετία.

Aντέχει ή όχι η κοινωνία την άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο; Ένα θέμα που ήταν ταμπού για αρκετές κυβερνήσεις και για αρκετά χρόνια ανοίγει τώρα από τη σημερινή κυβέρνηση εν όψει της (μελλοντικής) συνταγματικής αναθεώρησης, δια στόματος μάλιστα του ίδιου του πρωθυπουργού.

Για να φτάσουμε ωστόσο σ’ αυτό το σημείο θα πρέπει πρώτα να περάσουμε από πολλά στάδια και το πρώτο είναι να εξασφαλίσει η κυβέρνηση τη συναίνεση που απαιτείται από την αντιπολίτευση για να υπάρξει η σχετική τροποποίηση στο άρθρο 103 του Συντάγματος – κάτι που φαντάζει δύσκολο έως αδύνατο, τουλάχιστον αν κρίνουμε από τις πρώτες αντιδράσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Η αλήθεια πάντως είναι ότι έχουν αλλάξει αρκετά πράγματα σε σχέση με το παρελθόν και αυτό είναι που προφανώς επιχειρεί να εκμεταλλευτεί η κυβέρνηση, η οποία επιπλέον έχει ν’ αντιμετωπίσει τις ισχυρές αντιστάσεις συγκεκριμένων ομάδων στο Δημόσιο σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της αξιολόγησης. Όπως και με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια ή το πανεπιστημιακό άσυλο, στα πρώιμα μεταπολιτευτικά χρόνια υπήρχε έντονος προβληματισμός και φόβος για συγκεκριμένα μέτρα, με αποτέλεσμα ρυθμίσεις όπως η μονιμότητα στο Δημόσιο να είναι απαραίτητα για να υπάρχει η ελάχιστη δυνατή ασφάλεια. Πενήντα ένα χρόνια μετά, οι συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές και η πολιτική κουλτούρα διαφορετική ή τουλάχιστον αυτό θεωρεί η κυβέρνηση στο συγκεκριμένο χρονικό σημείο, μέχρι αποδείξεως του εναντίου.

Ωστόσο ακόμη και στην περίπτωση που η μονιμότητα αρθεί πλήρως, τότε θα πρέπει να εξασφαλιστεί πως η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων θα είναι πραγματικά αντικειμενική και πως θα υπάρχουν και τότε οι απαραίτητες ασφαλιστικές δικλείδες για να μη γίνονται μαζικές απολύσεις π.χ. σε περίπτωση αλλαγής της κυβέρνησης. Το βέβαιο είναι πως η συζήτηση μόλις άνοιξε και θα κρατήσει καιρό, όπως και ότι θα έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον ως προς τις προτάσεις που θα κατατεθούν.

Μετά την αξιολόγηση των Υπηρεσιών του Δημοσίου από τους πολίτες μέσω του gov.gr, τώρα στο τραπέζι μπαίνει και η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων από τους προϊσταμένους τους. Κάτι που θα έπρεπε βέβαια να είναι αυτονόητο και να μην παρουσιάζεται ως κατάκτηση, αλλά όταν μιλάμε για το ελληνικό Δημόσιο, όλοι ξέρουμε τις πληγές του και τις… αμαρτίες του που κουβαλάει χρόνια. Η κυβέρνηση πάντως δηλώνει αποφασισμένη να εφαρμόσει το μέτρο και γι’ αυτό απειλεί με αυστηρές ποινές ή ακόμη και με στέρηση μισθού και απόλυση όσους αρνηθούν ν’ αξιολογηθούν. Τα «αντάρτικα» βέβαια έχουν αρχίσει ήδη να στήνονται και πραγματικά θα έχει ενδιαφέρον εάν πράγματι οι ποινές που προαναγγέλλονται θα εφαρμοστούν ή η αξιολόγηση θα παραπεμφθεί για μια ακόμη φορά στις καλένδες.