Πρόκειται για έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο – έναν οικονομικό και εμπορικό πόλεμο; Ή απλώς για μια τρέλα; Ή και τα δύο; Όπως και να’ χει, ο Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε τον ασκό του Αιόλου με την πραγματοποίηση της απειλής του για την επιβολή δασμών σε ολόκληρο τον κόσμο και κυρίως την επιμονή του στη συγκεκριμένη πολιτική, παρά το γεγονός ότι οι αρνητικές της συνέπειες αρχίζουν να είναι με το «καλημέρα» ορατές και στην αμερικανική οικονομία. Η επιμονή του Αμερικανού προέδρου καταντά μάλλον εμμονή, αν κάποιος λάβει υπόψη του το γεγονός ότι έφτασε μετά από μια πρωτόγνωρη πλειοδοσία να ανεβάσει τους δασμούς που επέβαλε στην Κίνα στο εξωπραγματικό 125% – τουλάχιστον έως τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές, καθώς τίποτε δεν μπορεί πλέον ν’ αποκλειστεί.

Στον «πάγο» για την Ευρώπη
Υποχωρώντας πάντως μετά τις αντιδράσεις και τις πιέσεις που σημειώθηκαν σε όλα τα επίπεδα, ο Τραμπ ανακοίνωσε στον αντίποδα ότι «παγώνει» προσωρινά και για ένα τρίμηνο την επιβολή δασμών στην Ευρώπη και σε άλλες χώρες, προσπαθώντας στην ουσία ν’ αγοράσει χρόνο για διαπραγματεύσεις προκειμένου να πάρει αυτό που θέλει – και μόνο ο ίδιος ξέρει βέβαια τι είναι αυτό. Για την Ευρώπη -της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης ασφαλώς- οι δασμοί ευτυχώς κινούνται αυτή τη στιγμή στα επίπεδα του 25%, ενώ 10% επιβλήθηκε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Μεγάλη Βρετανία.
Όσο για την ΕΕ; Αποφάσισε να επιβάλει και εκείνη δασμούς ύψους 25% σε όλα τα αμερικανικά προϊόντα, αλλά η εφαρμογή του μέτρου θα γίνει σε τρεις διαφορετικές φάσεις έως το τέλος του έτους. Προφανώς στο πίσω μέρος του μυαλού των Ευρωπαίων αξιωματούχων και ηγετών βρίσκεται το ενδεχόμενο μιας διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ και η εξεύρεση μιας πιθανής λύσης.

Δεν κάνουν τους… Κινέζους
«Δεν θέλουμε εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ, αλλά θ’ αναγκαστούμε να δώσουμε τη μάχη από τη στιγμή που επιλογή του Τραμπ είναι ν’ αυξάνει τις εμπορικές εντάσεις», ήταν η απάντηση που ήρθε από την Κίνα, η οποία δηλώνει έτοιμη να μπει σε αυτή την πρωτόγνωρη οικονομική «πολεμική» κατάσταση, δίχως δισταγμούς.
Το «πάγωμα» πάντως των δασμών για τρεις μήνες, το οποίο αφορά και τον Καναδά και το Μεξικό -απ’ όπου άρχισε δηλαδή η καταιγίδα- συνοδεύεται από μείωση του συντελεστή στο 10% για όλους, πλην Κίνας, η οποία προφανώς και αποτελεί την κύρια εστία των αμφιλεγόμενων αποφάσεων του Αμερικανού προέδρου.

Απώλειες τρισεκατομμυρίων
Σε κάθε περίπτωση, οι χρηματαγορές και η αγορά συναλλάγματος ζουν πρωτοφανείς στιγμές, με τρισεκατομμύρια να έχουν χαθεί από τις ισχυρές απώλειες που ακολούθησαν την απόφαση Τραμπ για την επιβολή δασμών. Παράλληλα, μια-μια οι χώρες και η Ευρωπαϊκή Ένωση αρχίζουν ν’ ανακοινώνουν τα αντίποινα στις ΗΠΑ, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η προσέγγιση της ΕΕ με την Κίνα, με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Κινέζο πρωθυπουργό Λι Κετσιάνγκ να προαναγγέλλουν ύστερα από τηλεφωνική τους επικοινωνία τη δημιουργία κοινού μηχανισμού για να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες από τους αμερικανικούς δασμούς.

Το σοκ που προκάλεσε ο Ντόναλντ Τραμπ στην παγκόσμια οικονομία με την επιβολή δασμών είναι απολύτως φυσιολογικό να αγγίζει και την Ελλάδα, η οποία δεν θα μείνει ανεπηρέαστη από όσα έχει εξαγγείλει ο Αμερικανός πρόεδρος – ακόμη και στην πιο light εκδοχή τους, με την επιβολή «ανταποδοτικού τέλους» 10% για τρεις μήνες πριν από την εφαρμογή του εξοντωτικού 25%. Από την κυβέρνηση τονίζουν πάντως ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει ιδιαίτερος λόγος ανησυχίας, καθώς οι ελληνικές εξαγωγές στις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν περίπου το 5% του συνόλου σε όλο τον κόσμο και η αξία τους είναι λίγο παραπάνω από 1 δισ. ευρώ. Αγωνία ωστόσο είναι λογικό να έχουν όλοι όσοι δραστηριοποιούνται ή εργάζονται σε κλάδους που συμπεριλαμβάνονται στις ελληνικές εξαγωγές στις ΗΠΑ – κυρίως στον κλάδο των τροφίμων.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ήδη υπάρχουν σκέψεις να γίνουν διαπραγματεύσεις και να εξεταστεί το περιθώριο μιας διμερούς συμφωνίας με τις ΗΠΑ για εξαίρεση κάποιων ελληνικών προϊόντων. Η θετική αντίδραση άλλωστε του Αμερικανού προέδρου στις σχετικές δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη έφερε μια πρώτη ικανοποίηση στο Μαξίμου, ωστόσο το οικονομικό επιτελείο έχει τώρα να διαχειριστεί άλλου είδους πονοκεφάλους: πώς θα μπορέσει να βγει ο λογαριασμός για το πακέτο ελαφρύνσεων και παροχών που σχεδίαζε για τη ΔΕΘ και είχε προαναγγείλει ο ίδιος ο πρωθυπουργός.

Η εκτίμηση που υπάρχει πάντως έως αυτή τη στιγμή είναι ότι ο σχεδιασμός δεν θ’ αλλάξει σημαντικά και στο τραπέζι μπορούν να παραμείνουν κατ’ αυτόν τον τρόπο τολμηρά μέτρα, όπως η μείωση των φορολογικών συντελεστών ή η επαναφορά του 13ου μισθού στο Δημόσιο και της 13ης σύνταξης – έστω με τη μορφή επιδόματος. Ο «λογαριασμός» όμως θα βγει τους επόμενους μήνες και σίγουρα κάθε εξέλιξη που αφορά τους δασμούς και επηρεάζει ευθέως ή εμμέσως την ελληνική οικονομία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα. Αν άλλωστε η κατάσταση εξελιχθεί -όπως όλα δείχνουν- σε έναν παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο, τότε σίγουρα θα υπάρξουν επιπτώσεις και επανασχεδιασμοί και «εντός των τειχών».