Γράφει ο

Με μεγάλη χαρά και τιµή προσκλήθηκα στο διεθνές συνέδριο στη πόλη Κράλιεβο της Σερβίας 5-6 Ιουνίου 2025, εκ του Ινστιτούτου Πολιτισµού, σε συνεργασία µε το Πανεπιστήµιο Πρίζρεν από την Κοσόβσκα Μιτρόβιτσα. Όπου πράγµατι οφείλουµε ως λαοί των Βαλκανίων τόσο η Σερβία όσο και η Ελλάδα, να έχουµε στενή επιστηµονική και διπλωµατική συνεργασία, γιατί αυτό µας θυµίζει και διδάσκει την κοινή µας ιστορία, των δυο λαών µας.

Όπως τονίζω σε οµιλίες µου, κατάγοµαι από την Πελοπόννησο και από την Αχαΐα, για την οποία ο Όµηρος καλεί όλους τους Έλληνες ως Αχαιούς, την οποία τον 8ο αιώνα είχαν κυριεύσει οι Σλάβοι. Και αργότερα έγινε η ήπια συνένωση των δυο λαών, ώστε ο συγγραφέας Σπυρίδων Ζαµπέλιος κατά τον 19ο αιώνα να γράφει ότι αυτή η ένωση του σλαβικού και ελληνικού στοιχείου µέσω της Ορθοδοξίας, έδωσε την πρωταρχική ενέργεια και δύναµη για την Ελευθερία του 1821 και αποτίναξη στον Μωριά του τουρκικού ζυγού. Γι αυτό οφείλουµε να µην ξεχνούµε τους πνευµατικούς δεσµούς µας αλλά και την παραδοσιακή διπλωµατική φιλία.

Το θέµα της εισήγησης µου ήταν ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΟΙΝΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ: “NULLUM CRIMEN, NULLA POENA SINE LEGE”, που έχει ακόµη και σήµερα ιδιαίτερο βάρος και επικαιρότητα.

Ο νοµοθέτης προέρχεται από τη Μεγάλη Ελλάδα και είναι γνωστός στο Ποινικό Δίκαιο για τις σύγχρονες θέσεις του. Ο Διόδωρος Σικελιώτης σηµειώνει ότι ήταν ευγενής και µορφωµένος άνθρωπος ως µαθητής του φιλόσοφου Πυθαγόρα. Ο Στράβωνας αναφέρει ότι ο Ζάλευκος συγκέντρωσε ό,τι καλύτερο µπορούσε από τους νόµους της Κρήτης και από τους Λάκωνες, καθώς και από τους Αρεοπαγίτες. Διατύπωσε την απαγόρευση των καινοτοµιών στους νόµους και την αρχή της ανταπόδοσης (talio). Ο αρχαιοελληνικός νοµικός όρος ευ-νοµία, δηλαδή η θέσπιση καλών νόµων, προστάτευε τις αξίες της ανθρώπινης ζωής.

Σήµερα, αρκετοί νόµοι προέρχονται αυθαίρετα από τη νοµοθετική εξουσία για ψήφιση χωρίς τη «συστατική έκθεση». Καθιέρωσε το «προοίµιο» του νόµου, για το οποίο µας λέει και ο Πλάτωνας, ότι οι νόµοι πρέπει πάντα να είναι. Ο Αριστοτέλης στο έργο του «Πολιτικά», αναφέρει ότι πριν νοµοθετήσει, ήθελε και ταξίδεψε για να µελετήσει και τις νοµοθεσίες άλλων πόλεων, µε τη «Συγκριτική» µέθοδο νοµοθέτησης, την οποία πρώτος µας δίδαξε ο Λυκούργος, προσαρµόζοντας τους νόµους στα πολιτισµικά και κοινωνικά δεδοµένα, στη νοοτροπία και την ιστορία του λαού της.

Σήµερα δεν είναι πολύ χρήσιµο και απαραίτητο να µελετήσουµε τους αρχαίους νοµοθέτες όπως ο Ζάλευκος, οι οποίοι µε το παράδειγµά τους και τη θυσία τους διατύπωσαν τη σοβαρότητα και την ευθύνη που έχει κάθε νοµοθέτης οποιασδήποτε χώρας όταν νοµοθετεί για το καλό του κράτους του. Δεν θα έπρεπε η ποινική νοµοθεσία να προβληµατίζεται, σύµφωνα µε τους αρχαίους νοµοθέτες, να θεσπίζει νόµους κατάλληλους όχι µόνο για την τιµωρία, αλλά και για την πρόληψη νέων εγκληµάτων;

Το σύγχρονο ευρωπαϊκό δίκαιο και η σύγχρονη ποινική επιστήµη οφείλουν να συµπεριλάβουν στις νέες τους επιταγές και το παιδαγωγικό στοιχείο της κρίσης, ως θεραπευτικό µέσο για τον καταδικασµένο. Όταν το ανθρώπινο στοιχείο κυριαρχεί, ο άνθρωπος αναγνωρίζει τον σκοπό της ύπαρξής του, τότε αυτός, όπως και η κοινωνία και το σύγχρονο κράτος δικαίου, τότε µόνο προάγονται!

Γράφει ο

Δρ. Αλέξιος Παναγόπουλος

Καθηγητής, Ακαδημαϊκός Ξένων Ακαδημιών των Επιστημών EASA, MCA, CAC, IEAI.

Professor PhD Political Sciences and Law. PhD Theology. PhD Bioethics. PostDoc Law. Habili- tation Law

Πέρασαν τριάντα και πλέον χρόνια από την οσία κοίμηση του γέροντα Παΐσιου του Αγιορείτη, λες και σαν να ήταν χθες. Θυμάμαι για πρώτη φορά όταν πήγα προσκυνητής στο Άγιο Όρος, κι ήταν το καλοκαίρι του 1981. Από τότε δημιουργήθηκε κάτι σαν ένας μαγνήτης, που θα με τραβούσε να βρίσκομαι, όλο και περισσότερο σε αυτόν τον άγιο τόπο των μοναχών, των κελιωτών και των ασκητών. Δημιουργήθηκε, τελικά, σαν το ιερό τάμα ενός παιδιού για μια ολόκληρη ζωή, αφού έτσι ώστε μέχρι και σήμερα, τουλάχιστον για μια φορά το χρόνο, ενίοτε και δύο, για 44 έτη, να βρίσκομαι εκεί στο θαυμαστό Περιβόλι της Παναγιάς μας.

Σε ερωτήσεις μου για την Τουρκία, μου απαντούσε με τα λόγια του, ότι είναι η γνώμη του, ως Καππαδόκης, ότι η Τουρκία, κάποτε, θα διαμελιστεί στα τρία τμήματα: σε ευρωπαϊκή, σε ασιατική και σε παράλια ιωνική, ενώ η Κωνσταντινούπολη θα δοθεί τιμητικά και διοικητικά στους Έλληνες. Μου έλεγε, ότι αυτό είναι η γνώμη του και ο πόθος του, γιατί ήταν απ’ τη Καππαδοκία.

Για τον αντίχριστο μου είπε να διαβάζουμε αυτά που έγραψε ο ίδιος και που δημοσιεύθηκαν και μου τα έδωσε σε σχετικές φωτοτυπίες. Ήταν κατηγορηματικός σε οποιασδήποτε είδους κάρτα ή ταυτότητα που θα έχει όλα τα προσωπικά στοιχεία και όλα τα προσωπικά δεδομένα μας μέσα της, να μην την πάρουμε, να αντιδράσουμε σθεναρά. Πιθανόν έχοντας όλα αυτά υπόψη, πρόσφατα η Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους ζήτησε να μην είναι υποχρεωτική. Εσείς -μας έλεγε- θα ζήσετε πολλά και πολύ δύσκολα γεγονότα, θα ζήσετε τα γεγονότα της Αποκάλυψης, αλλά θα βοηθήσει ο Θεός. Σε κάποιους άλλους που τον ρωτούσαν, πότε θα πάρουμε γέροντα τη Πόλη, έλεγε κοφτά κι αυστηρά, πρώτανα πάρουμε το Χριστό μέσα μας.

Αρκετές φορές τον άκουσα να λέγει ότι το σημείο αυτών των εσχατολογικών γεγονότων με την Τουρκία θα είναι η διένεξη με τα ναυτικά μίλια, όταν η Ελλάδα από τα έξι, θα θελήσει να τα κάνει 12 ναυτικά μίλια, κι όταν οι δύο χώρες θα αποσύρουν τις πρεσβείες τους. Τον ρώτησα προσωπικά εάν είχε λάβει τις επιστολές του π. Αρσενίου από το ησυχαστήριο της Ναυπάκτου και μου είπε: «Ναι, τις έλαβα, του έχω απαντήσει γραπτά, να του το πεις κι εσύ, αφού εκεί εξομολογείσαι. Ο π. Αρσένιος, είναι παλιός και έμπειρος πνευματικός, να τον ακούς!» Ο π. Αρσένιος, πράγματι μου επιβεβαίωσε, ότι είχαν αλληλογραφία μεταξύ τους και μάλιστα για τα σοβαρά θέματα του αντιχρίστου και των αντιχρίστων και του Οικουμενισμού. Ο γέροντας ευθαρσώς έλεγχε και τη μασονία, το ρόταρυ και τις σκοτεινές παραφυάδες τους. Καθώς και τους κάθε λογής αιρετικούς χιλιαστές, αιρετικούς προτεστάντες και καθολικούς και τους πρότεινε, πάλι να ξαναβαπτιστούν για νάχουν το γνήσιο ορθόδοξο βάπτισμα.

Περί το 1971 για ένα περίπου έτος έμεινε σε κοντινό κελίο των Καρυών και ο γνωστός ελληνομαθής καθηγητής και αρχιεπίσκοπος Μαυροβουνίου Αμφιλόχιος Ράντοβιτς (με τον οποίον συνυπήρξαμε ακαδημαϊκοί στη Σλαβική Ακαδημία Επιστημών, Μόσχας). Ο οποίος και μου εκμυστηρεύθηκε ότι είχε αρκετές φορές συνομιλία μαζί του, για τα πνευματικά ζητήματα και για τον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά, που τόσο απλά και ουσιαστικά του τα ερμήνευε ο γέροντας Παΐσιος, παρότι σχεδόν αγράμματος, με τη χάρη του Θεού. Αργότερα θα τον ανέφερε τακτικά, σε μαθήματά του στη Θεολογική Σχολή Βελιγραδίου, την πόλη μαρτυρίου του Ρήγα Φεραίου, καθότι ήταν απόφοιτος της Αθωνιάδας Ακαδημίας των Καρυών και στην οδό του στο Βελιγράδι, διέμενε ο γράφων, όπου το άγαλμά του, στο Καλεμέγνταν. Τον οποίο μνημόνευε ο γέροντας Παΐσιος, μαζί με τον έτερο απόφοιτο της Αθωνιάδος, Άγιο Κοσμά Αιτωλό. Συχνά θα τον έφερνε ως παράδειγμα, όχι μόνο στους σπουδαστές της Αθωνιάδας, αλλά και σε όλους τους προσκυνητές.

Αρκετές φορές θα του έφερναν φαγητό απ’ το Κουτλουμούσι, όπως ο π. Παΐσιος ο αγιογράφος και άλλοι μοναχοί (που τον ξαναείδα πάλι όταν για λίγο διετέλεσα διευθυντής Αθωνιάδας, κι ήταν καθηγητής Αγιογραφίας). Ενίοτε και ο π. Αθανάσιος τότε διάκος, νυν μητροπολίτης Λεμεσού, κι όταν θα πήγαινε να τον δει, θα μας έλεγε: «Τώρα εσείς πηγαίνετε και αύριο ξαναελάτε, έχουμε πολλά να πούμε με το διάκο». Κάποτε σε προσευχή τους στο κελί και στο μικρό παρεκκλήσι του γέροντα, εμφανίστηκε φως και κινείτο η κανδήλα· ρώτησε το διάκο, εάν είδε κάτι άλλο πέρα απ’ αυτό, απάντησε όχι, και τούπε: «Δεν έχεις ακούσει ότι η Παναγία μας επισκέπτεται τους μοναχούς, έτσι πέρασε κι απ’ εδώ!»

Κάποτε, για μέρες ξέχασαν να του πάνε φαγητό. Τότε του έφερε σταφύλι η ίδια η Παναγία μας, κι όπως μου είπε, ο ίδιος ο γέροντας Χριστόδουλος του Κουτλουμουσίου, το δοκίμασε, κι ήταν ουράνια τροφή. Γι’ αυτό, κι ο σημερινός σαλός, ο π. Σάββας, μου λέγει: «Μη φοβάσαι, εάν ζήσουμε στις ημέρες του σεισμού, του πολέμου και του αντιχρίστου, πέτρα θα πιάνεις και θα γίνεται ψωμί!»

Γράφει ο

Τριάντα χρόνια μετά την επανάσταση του 1821, κατηγορείται για εθνική προδοσία ο απλός μοναχός Χριστόφορος – Χρίστος Παναγιωτόπουλος (γνωστός ως Άγιος Παπουλάκος) και ο λόγιος διδάσκαλος Μοναχός Φλαμιάτος Κοσμάς, επειδή είχαν στραφεί κατά της Βαυαροκρατίας, έχοντας καταστήσει ως ορμητήριο της Φιλοορθοδόξου Εταιρείας την ιστορική Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου. Όποιος θα ενδιαφερθεί για την ανάπτυξη της πολιτικο-θρησκευτικής ζωής στη νεότερη Ελλάδα, θα επισημάνει ότι ακόμα και σήμερα μετά από διακόσια χρόνια βρισκόμαστε και πάλι σε μία όμοια κρίσιμη καμπή για να ξαναγράψουμε ζωντανά την ιστορία μας με άλλες νέες μορφές ως του τότε φαινομενικά ως ασήμαντου τύπου του μοναχού Παπουλάκου και του πατριώτη λόγιου μοναχού Κοσμά Φλαμιάτου. Πρβλ. βιβλίο, Αλέξιος Παναγόπουλος [1], Κοσμάς Φλαμιάτος και Παπουλάκος, Αθήνα 2010.

Στα δύσκολα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς, η φτώχεια και η αμάθεια κυριαρχούσε δίχως να υπάρχουν τα πρότυπα των λογίων, των λογάδων και των διδασκάλων, δίχως τους καθοδηγητές, κι όσοι θα εμφανίζονταν θα έδιναν την αφορμή για κριτικές και επικίνδυνες διώξεις. Η προαίρεση των φωτεινών πνευμάτων ήταν πατριωτική και άδολη, με σκοπό την αφύπνιση και αναγέννηση του σκλάβου Γένους.

Με τη λήξη των εχθροπραξιών απ’ την οθωμανική κυριαρχία και την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Νεοελληνικού Έθνους, η πολιτικο-θρησκευτική κρίση δεν έπαυσε, αλλά συνεχίστηκε δίχως να γίνεται κάτι συγκεκριμένο για τη κοινωνική και θρησκευτική διαπαιδαγώγηση του λαού. Ο άμισθος κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας ενώ προσπάθησε να βελτιώσει το μορφωτικό επίπεδο του λαού και του κλήρου, για να επιφέρει τη νομο-κανονική ευταξία των πολιτικο-θρησκευτικών σχέσεων, θα δολοφονηθεί, γιατί για τα σκοτεινά ξένα συμφέροντα ήταν εμπόδιο.

Περίπου το ίδιο θα γίνει και με τον Παπουλάκο, καθότι αυτή η δραστηριότητά του με τα προφορικά και τα γραπτά, δημιούργησε έναν ευρύ κύκλο συνεργατών, με την έντονη διαμαρτυρία του κατά της τότε Βαυαροκρατίας και Πολιτείας, αλλά και της Διοικούσας Εκκλησίας, έτσι δημιούργησε ένα κύκλο εχθρών, που τον παρακολουθούσαν και τον επιβουλεύονταν ανά πάσα στιγμή.

Δεν έφτασε που οι Βαυαροί γκρέμισαν 412 μοναστήρια που δεν είχαν πάνω από τέσσερεις μοναχούς, άρχισαν να κυνηγούν κι όσους διαμαρτύρονταν. Περί τα μέσα του Απριλίου του 1852, διατάχθηκε οριστικά η σύλληψή του και μαζί μ’ αυτόν να συλληφθούν όλα τα μέλη της «Φιλορθοδόξου Εταιρείας», με τη κατηγορία της «καθοσιώσεως» κατά του Βαυαρού Βασιλέα με τους τρείς Αντιβασιλείς, που ούτε ένας απ’ αυτούς δεν ήταν Έλληνας. Οι εχθροί ήταν ντόπιοι, αλλά και ξένοι, οι οποίοι πίεζαν τη Βαυαρική Κυβέρνηση για τη σύλληψη του Παπουλάκου, ίσως γιατί τους έλεγχε και τους χαλούσε τα σκοτεινά σχέδια.

Οι τότε Δικαστικές αρχές, αλλά και τα Εκτελεστικά όργανα του Κράτους ανέλαβαν να τους αναζητήσουν και να τους συλλάβουν, ως δήθεν συνωμότες κατά του Κράτους της Βαυροκρατίας. Κινήθηκαν και στην επαρχία των Πατρών, στην Αιγιάλεια, στα Καλάβρυτα και όπου αλλού είχαν μυστικές πληροφορίες, με Ανακριτές και Χωροφύλακες, ερευνώντας ενοχλητικά πολλές Ιερές Μονές και συνέλαβαν αρκετούς αθώους Μοναχούς, μεταξύ αυτών και τον τότε ιεροδιάκονο Ιγνάτιο Λαμπρόπουλο του Μεγάλου Σπηλαίου.

Οι συλλήψεις συνεχίστηκαν σε όλη τη Πελοπόννησο, στη Τρίπολη, στις Σπέτσες, στην Αθήνα και σε άλλα μέρη. Τα βαυαρικά κρατικά όργανα με τη σύμφωνη γνώμη της τότε Διοικούσας Εκκλησιαστικής Αρχής έκαναν έρευνα και στην Ελληνική Πρεσβεία της Κωνσταντινούπολης, καθώς και στην οικία του Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων, η οποία πράξη χαρακτηρίστηκε: «ως Έσχατη Ηθική Σκληρότητα και Πολιτική Ασυνεσία, Άδικη και Αναιδεστάτη Προσβολή».