Γράφει ο

Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος

Δημοσιογράφος – Δημοσιολόγος

Η Ευρώπη, κέντρο του κόσµου για αιώνες ευηµερίας, ισχύος και χριστιανικών αντιλήψεων, τείνει να µετατραπεί σε περιοχή όπου κυριαρχούν ο αθεϊσµός, ο ατοµισµός, ο µηδενισµός και ο ωφελιµισµός. Καταντά µια ήπειρος ανίσχυρη, µε παρακµασµένους κατοίκους και τείνει να µετατραπεί σε γήινη κόλαση των απολαύσεων, όπως την περιέγραψε στα τέλη του 15ου αιώνα ο µεγάλος ζωγράφος Ιερώνυµος Μπος, στο περίφηµο τρίπτυχό του.

Πρόσφατα έγινε ένα ακόµη βήµα προς αυτή την κατεύθυνση, µε την ψήφιση από τη Γαλλική Εθνοσυνέλευση νόµου, που επιτρέπει την ευθανασία και την «ενεργώς υποβοηθούµενη αυτοκτονία», δηλαδή την έµµεση πλην έµπρακτη δολοφονία. Αυτή η απάνθρωπη ενέργεια αποκλήθηκε «υποβοήθηση στον αξιοπρεπή θάνατο»…

Πόσο δίκιο είχε ο Ντοστογιέφσκι που πρόβλεψε πως η ∆ύση θα κατρακυλά στην απανθρωπιά, παραποιώντας την πραγµατικότητα και θεωρώντας το άδικο ως δίκαιο, το λάθος ως σωστό, το αφύσικο ως φυσικό, το έγκληµα ως αγαθοεργία… Αυτή την ανωµαλία τη θεσµοθετεί και την επιβάλλει. Πόσο δίκιο έχει όταν µε τα µυθιστορήµατά του «Αδελφοί Καραµάζοφ», «Οι ∆αιµονισµένοι» και «Έγκληµα και τιµωρία» δίνει το µήνυµα πως «χωρίς Θεό όλα επιτρέπονται».

Το αυτονοµηµένο από τον Θεό σύστηµα για να επικρατήσει χτυπάει την κοινωνικότητα του ανθρώπου. Η απόλαυση και ο ωφελιµισµός καταργούν την ανθρωπιά, για την οποία το σύστηµα υποτίθεται πως κόπτεται…Κτυπάει τη γέννηση, που θέλει να την ελέγχει και προωθεί µόνο την ηδονή, έναντι της αγάπης και του καθήκοντος, τη δολοφονία του ανήµπορου εµβρύου από την ανάληψη ευθυνών. Κτυπά την οικογένεια, εξισώνοντάς την µε µορφές εκτός της βιολογικής ζωής. Κτυπά την οικογένεια, µε τη µείωση της συνεκτικότητάς της, µε το να προωθεί τον ωφελιµισµό, έναντι αναλήψεως υποχρεώσεων. Κτυπά την οικογένεια µε το να κατασκευάζει απάνθρωπο τρόπο ζωής που επιβάλλει στους νέους και τις νέες, και που τους οδηγεί να µην παντρεύονται, ή ο γάµος να είναι τυπικό γεγονός και όχι κοινή ζωή, µε σεβασµό στην ιερότητά της.

Μετά τις γεννήσεις και τον γάµο, τώρα βρισκόµαστε στο τρίτο στάδιο, στην κατάργηση του φυσιολογικού θανάτου, εν µέσω της αγάπης και της στοργής συγγενών και φίλων. Η αυτονόµηση από τον Θεό έχει φέρει την αποµόνωση του ανθρώπου. Όσο τα µέσα επικοινωνίας τελειοποιούνται, και ο άνθρωπος περηφανεύεται ότι µπορεί στη στιγµή να επικοινωνεί µε όλα τα µέρη του κόσµου, τόσο εγκαταλείπεται στη µοναξιά του. Ο άνθρωπος υπό το σύστηµα που κυριαρχεί στη ∆ύση τείνει να γίνει χειρότερος και από τον Ουίστον της δυστοπίας του Όργουελ. Στο «1984» επιβλήθηκαν στον Ουίνστον οι αντιλήψεις του «Μεγάλου Αδελφού». Τώρα η ∆ύση τείνει να ελέγξει όχι µόνο τη σκέψη αλλά και τη ζωή του πολίτη. Αυτό επιχειρήθηκε µε τον κοµµουνισµό και τον ναζισµό, αλλά απέτυχε. Τώρα το σύστηµα ενεργεί µε περισσότερα µέσα και µε µεγαλύτερη και διεισδυτικότερη ισχύ. Ο ναζισµός τον πολιτικό γάµο δεν πέτυχε να τον επιβάλει, ούτε την ευγονική. Ο κοµµουνισµός επέβαλε µε τη βία τον πολιτικό γάµο, αλλά η συνεκτικότητα της οικογένειας και η Ορθοδοξία εν πολλοίς διατηρήθηκαν…Το σηµερινό σύστηµα καταφέρνει σε µεγάλο ποσοστό τον πολιτικό γάµο και τη διάλυση της οικογένειας.

Στη Γαλλία οι αντιδράσεις προς την απόφαση της Εθνοσυνέλευσης είναι πολλές και έντονες από επιστήµονες και λογίους. Εξακόσιοι ψυχολόγοι, ψυχίατροι και ψυχαναλυτές, καθηγητές πανεπιστηµίων και διευθυντές κλινικών σηµαίνουν συναγερµό για τις τροµερές επιπτώσεις που θα έχει στους Γάλλους και στις Γαλλίδες η εφαρµογή του νόµου, που σηµειωτέον, στα αίτια της ευθανασίας και της ενεργού υποβοήθησης της αυτοκτονίας περιλαµβάνει και τις «ψυχολογικές οδύνες». Πρόκειται, όπως καταγγέλλουν, για βραθυφλεγή βόµβα, που θα αυξήσει τις αυτοκτονίες και στα υγιή άτοµα, που έχουν ψυχολογικά προβλήµατα. Στη σκέψη της αυτοκτονίας θα οδηγηθούν ευκολότερα τα εν λόγω άτοµα, µε το να σκέφτονται ότι το ίδιο το κράτος τη θεωρεί διέξοδο… Εφτά βουλευτές του Κόµµατος των Ρεπουµπλικανών, µε επιστολή τους στην εφηµερίδα «Φιγκαρό» (6/5/2025, σελ. 17) επισηµαίνουν ότι η ψήφιση του νόµου οδηγεί τη Γαλλία, εν ονόµατι της ατοµικής ελευθερίας, σε «µείζονα ανθρωπολογική ρήξη µιας κοινωνίας στην οποία η αδελφοσύνη υποχωρεί µπρος στον πειρασµό της απάρνησης». Τονίζουν πως θα έπρεπε µόνο να ενισχυθούν οι ανακουφιστικές φροντίδες µιας κοινωνίας µε ανθρωπιά. Με αυτές στη Γαλλία το 3% των βαριά ασθενών που ήθελαν την ευθανασία περιορίστηκε στο 0,3%. Το τραγικό για την «προοδευτική» εξουσία Μακρόν είναι πως µε το να νοµιµοποιήσει την ευθανασία αποδέχεται πως το κράτος διαχειρίζεται όχι µόνο τη ζωή αλλά και τον θάνατο των πολιτών του!

Η θρησκεία και η γήινη κόλαση

Ο Γάλλος καθηγητής Εµµανουέλ Τοντ στο βιβλίο του «Η ήττα της ∆ύσης», που πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Πεδίο», επισηµαίνει ότι για τη σηµερινή κατάσταση της ∆ύσης µεγάλη ευθύνη φέρει η Ρωµαιοκαθολική Εκκλησία και η εξ αυτής προκύψασα Προτεσταντική. Κατά την άποψή του, στη ∆ύση αυτές βρίσκονται σε µηδενική κατάσταση, αφού αν ήταν ενεργές θα επηρέαζαν την εργασία, το έθνος, την οικογένεια, τη σεξουαλική συµπεριφορά, την τέχνη και τη σχέση µας µε το χρήµα. Την κατάσταση της χριστιανικής θρησκείας τη χωρίζει σε τρεις κατηγορίες. Η πρώτη είναι η ενεργή, µε κύριο χαρακτηριστικό την πρακτική συµµετοχή στη Θεία Λειτουργία. Η δεύτερη είναι «η κατάσταση ζόµπι», κατά την οποία η πρακτική συµµετοχή στη Θεία Λειτουργία έχει εξαφανιστεί, αλλά οι τρεις «διαβατήριες τελετές», που συνοδεύουν τη γέννηση, τον γάµο και τον θάνατο συνεχίζουν να επηρεάζονται από τη χριστιανική κληρονοµιά. Η τρίτη χριστιανική κατάσταση είναι η µηδενική, η οποία χαρακτηρίζεται από την εξαφάνιση του βαπτίσµατος και τη µαζική αύξηση της καύσης των νεκρών.

Και αν ο γάµος µεταξύ ατόµων του ιδίου φύλου θεωρείται ισοδύναµος µε τον γάµο ατόµων διαφορετικού φύλου, τότε, όπως γράφει ο Τοντ, «µπορούµε να πούµε ότι η εν λόγω κοινωνία έχει φτάσει σε κατάσταση θρησκευτικού µηδενισµού». Και συµπληρώνει ο Γάλλος ιστορικός: «Ο µηδενισµός, που ειδωλοποιεί το τίποτα, µου φαίνεται ο πιο κοινότοπος. Είναι πανταχού παρών στη ∆ύση, τόσο στην Ευρώπη, όσο και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού».

Στον κατάλογο των χωρών, που έχουν αποδεχθεί τον γάµο των ατόµων του ιδίου φύλου είναι σχεδόν όλες της ∆ύσης και από τις Ορθόδοξες χώρες µόνο η Ελλάδα. Το γεγονός της -κατά Τοντ- εντάξεως της Ελλάδος στις χώρες που βρίσκονται σε κατάσταση θρησκευτικού µηδενισµού χαιρετίσθηκε έντονα από τις περισσότερες χώρες της ∆ύσης και πανηγυρίστηκε από τους κύκλους των ΛΟΑΤΚΙ και από την τότε Πρόεδρο της ∆ηµοκρατίας. Πανηγυρίστηκε γιατί θεωρείτο ότι ως Ορθόδοξη χώρα η Ελλάδα και µε την Παράδοση που την εµπνέει θα ήταν δύσκολο να περάσει από το Κοινοβούλιο… Και όµως, ανίερες συµµαχίες, ωφελιµιστικές σκέψεις και πιέσεις από το διεθνές σύστηµα έφεραν το αποτέλεσµα, που πανηγυρίστηκε γιατί, όπως θριαµβολόγησαν οι επιβαλόντες αυτόν τον γάµο, είναι η πρώτη Ορθόδοξη χώρα, που προσχώρησε στον «προοδευτικό» κόσµο της ηδονής και της αθεΐας…

Είναι λυπηρό, αλλά η Ελλάδα, µε ευθύνη των ταγών της, κυλάει προς την πραγµατικότητα της αυτοανυποληψίας, που περιέγραψε γλαφυρά ο Παπαδιαµάντης. Οι βαπτίσεις και οι θρησκευτικοί γάµοι έχουν σηµαντικά µειωθεί, τα διαζύγια σε πολλές αστικές μητροπόλεις έχουν ξεπεράσει τους γάµους, το κρεµατόριο λειτουργεί… Είναι αλήθεια πως ο λαός, σε µεγάλο µέρος του, αντιστέκεται στην αλλοτρίωσή του, λείπουν όµως οι πολιτικοί και οι θρησκευτικοί ηγέτες που θα εκφράσουν τον δυναµισµό του, τον ηρωισµό του και την ιδιοπροσωπία του και που θα αντισταθούν στη ζωή της επίγειας κόλασης, που η ∆ύση, εδώ και αιώνες, επιχειρεί να του επιβάλει.

Γράφει ο

Mε τον θάνατο του Πάπα Φραγκίσκου έκλεισε ένας κύκλος ζωής της Παπικής Εκκλησίας. Tο ερώτημα που τίθεται είναι αν θα ψηφιστεί από το Κονκλάβιο συνεχιστής του έργου και των προθέσεών του.

Ο Φραγκίσκος ήταν ο πρώτος Ιησουίτης Πάπας από την Αργεντινή της Λατινικής Αμερικής και τιμούσε ιδιαίτερα τον Ιγνάτιο Λογιόλα, ιδρυτή του Τάγματος των Ιησουιτών. Είχε πει: «Αισθάνομαι Ιησουίτης και σκέπτομαι ως Ιησουίτης. Όχι με υποκριτικό τρόπο, αλλά σκέπτομαι ως Ιησουίτης» (Γαλλικό Περιοδικό «Le Point», τευχ. 2666, 7 Σεπτεμβρίου 2023, σελ. 33).

Στους Iησουίτες εισήχθη το 1958, σε ηλικία 22 ετών, και ταχέως ανήλθε τις βαθμίδες του τάγματος. Αρχικά ήταν προϊστάμενος κοινότητας και μετά, από το 1973 έως το 1979, όλων των Ιησουιτών της Αργεντινής. Η θέση του αυτή συνεπαγόταν τη λήψη αποφάσεων σε μια κατάσταση κοινωνικών και επαναστατικών εκρήξεων στη Λατινική Αμερική. Οι επαναστάσεις αυτές είχαν το χαρακτηριστικό πως παράλληλα με τις κομμουνιστικές πεποιθήσεις δρούσε «η πολιτική θεολογία της απελευθέρωσης», στην οποία εκ των κυρίων εκπροσώπων ήσαν Ιησουίτες κληρικοί.

Ο αποθανών Πάπας Φραγκίσκος, νέος τότε, εντυπωσιάστηκε από τη Θεολογία της Απελευθέρωσης, η οποία δρούσε παράλληλα και σε συνεργασία με τους κομμουνιστές, οπαδούς του Μαρξ. Ο Ιησουίτης Φερνάντο Καρντενάλ (1934-2016) ήταν εκ των ηγετών της κομμουνιστικής επανάστασης των Σαντινίστας στη Νικαράγουα και όταν αυτή επικράτησε υπηρέτησε την επαναστατική κυβέρνηση ως υπουργός Πολιτισμού. Σε συνέντευξή του στον Γάλλο δημοσιογράφο Θεόφιλο Καμπαστρέρο είπε πως η Θεολογία της Απελευθέρωσης συνδυάζει τον Χριστό με τον Μαρξ: «Ο Ιησούς με το Ευαγγέλιό του και ο Μαρξ με την επιστήμη του βρίσκονται σε δύο διαφορετικά επίπεδα. Δεν κάνω τη σκέψη ότι αυτό σημαίνει πως ανταλλάσσουμε τον Χριστό με τον Γαλιλαίο, τον Νεύτωνα, τον Αϊνστάιν ή τον οποιονδήποτε διάσημο χημικό. Ο Μαρξ, από την πλευρά του βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με αυτούς…». (Φερνάντο Καρντενάλ – Μιγκέλ Ντ’ Εσκότο – Ερνέστο Καρντενάλ «Και Χριστός και Μαρξ» Εκδ. «Παρατηρητής», Θεσσαλονίκη, 1986, σελ. 63-64).

Βάση της «Θεολογίας της Απελευθέρωσης» είναι «η προτίμηση των φτωχών και των καταπιεσμένων». Ο Ιγνάτιος Εγιακούρα, θεολόγος υποστηρικτής αυτής της θεολογίας, εξηγεί: «Ο λόγος για τον οποίο πρέπει να προτιμηθούν οι φτωχοί και οι καταπιεσμένοι σαν χώρος θεολογίας και σωτηρίας βασίζεται στο γεγονός ότι σε αυτούς τους φτωχούς και τους καταπιεσμένους, έστω κατά τρόπο διακριτικό και κρυφό, είναι ο Ιησούς που σώζει». (Περιοδικό «Σύγχρονα Βήματα» των Ιησουιτών μοναχών στην Ελλάδα, αρ. τ. 53, Ιανουάριος – Μάρτιος 1985, σελ. 6). Αυτός ήταν, μεταξύ άλλων και ο σκοπός της παποσύνης του αποθανόντος Πάπα, όπως εκφράζεται και στον τίτλο του βιβλίου της συνέντευξης που έδωσε, ως Πάπας, στον ιησουίτη Αντόνιο Σπαντάρο: «Για μια Εκκλησία φτωχή και των φτωχών» (Σημ.Το βιβλίο έχει κυκλοφορηθεί και στα ελληνικά, από τις εκδόσεις «Πόλις»).

Ο πρώην Ιησουίτης ιερομόναχος και τώρα Αρχιεπίσκοπος των Ρωμαιοκαθολικών στην Αθήνα Θεόδωρος Κοντίδης σημειώνει πως η «Θεολογία της Απελευθέρωσης» έχει γίνει αποδεκτή από τη ρωμαϊκή ιεραρχία: «Ας έχουμε υπόψη μας, από τη μια πλευρά, τις απαντήσεις που δόθηκαν από τους θεολόγους και τις θετικές αξιολογήσεις που εκφράστηκαν από τη ρωμαϊκή ιεραρχία για τη Θεολογία της Απελευθέρωσης και, από την άλλη πλευρά, το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια αποστασιοποιείται όλο και περισσότερο από τα επαναστατικά και τα πολιτικοποιημένα κινήματα, μπορούμε να συμπεράνουμε πως η ουσία, το καλύτερο μέρος αυτής της Θεολογίας της Απελευθέρωσης, έχει γίνει κτήμα πλέον της σύγχρονης Καθολικής Θεολογίας» («Ο Καθολικισμός», Επιμέλεια Θεοδ. Κοντίδη, Εκδ. «Ελληνικά Γράμματα», Αθήνα 2000, σελ. 202).

Ο αποθανών Πάπας είναι εντυπωσιακό πώς παρέμεινε ισόβια οπαδός της Θεολογίας της Απελευθέρωσης ακόμη και όταν πλήρως απομυθοποιήθηκαν τα κομμουνιστικά καθεστώτα που επιβλήθηκαν στη Λατινική Αμερική με τη συνεργασία των ρωμαιοκαθολικών κληρικών με τους κομμουνιστές, ακόμη και όταν στη Νικαράγουα, χώρα που ήταν το πρότυπο της μεταξύ τους συνεργασίας, επιβλήθηκε αυταρχικό καθεστώς με σχεδόν ισόβιο πρόεδρο τον επικεφαλής των Σαντινίστας Ντανιέλ Ορτέγκα και «συμπρόεδρο» τη σύζυγό του Ροσάριο Μουρίγιο, ακόμα και όταν αποδείχθηκε πως η Θεολογία της Απελευθέρωσης ήταν μια θεολογική άποψη της μαρξιστικής – κομμουνιστικής επαναστατικής ιδεολογίας.

Απόδειξη της αδυναμίας του Πάπα Φραγκίσκου προς τους επαναστάτες κληρικούς είναι πως τον ιερέα Ερνέστο Καρντενάλ, υπουργό Πολιτισμού στην πρώτη επαναστατική κυβέρνηση των Σαντινίστας στη Νικαράγουα, στον οποίο ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β’ είχε απαγορεύσει να εκτελεί τα ιερατικά του καθήκοντα, τον επανέφερε στα καθήκοντά του, το 2019, αφού απέσυρε όλες τις κανονικές ποινές, οι οποίες του είχαν επιβληθεί. Επίσης ο αποθανών Πάπας, το 2018, χαιρέτισε τη «θεολογική υπηρεσία και την αγάπη του προς τους πτωχούς και τους αποκλεισμένους της κοινωνίας» τον Περουβιανό δομινικανό ιερέα Γκουστάβο Γκουτιέρες, πατέρα της «Θεολογίας της Απελευθέρωσης», με την ευκαιρία των ενενηκοστών γενεθλίων του. Ο Γκουτιέρες απεβίωσε το 2024, σε ηλικία 96 ετών. Επίσης ο αποθανών Πάπας προχώρησε στην αγιοποίηση του εκ των ηγετών της «Θεολογίας της Απελευθέρωσης» Βραζιλιάνου Αρχιεπισκόπου Ρεσίφε Χέλντερ Καμάρα.

Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράξενο, που με την ιδεολογική φόρτισή του από τη «Θεολογία της Απελευθέρωσης» και την επίδραση της μαρξιστικής – κομμουνιστικής κοινωνικής θεωρίας, ο Πάπας Φραγκίσκος μιλούσε κυρίως για κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, όπως για τους φτωχούς και για τους μετανάστες και επεκτάθηκε στη συνέχεια στα ζητήματα που θέτουν οι «προοδευτικοί κύκλοι» της Δύσης, όπως είναι η θέση των γυναικών, η κλιματική αλλαγή και η ευλογία των ομοφυλόφιλων ζευγαριών. Οι πρωτοβουλίες του αυτές επαινέθηκαν από τους αριστερούς πολιτικούς και διανοούμενους. Είναι χαρακτηριστική η δήλωση του σοσιαλιστή και γνωστού για τις ερωτικές του περιπέτειες πρώην προέδρου της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, όταν μαθεύτηκε ο θάνατος του Πάπα: «Ο Πάπας Φραγκίσκος θέλησε να δώσει κατά τη θητεία του μια διάσταση αποφασιστικά κοινωνική, στρέφοντας την προσοχή του και επικεντρώνοντας τις επισκέψεις του στις πιο φτωχές χώρες του πλανήτη».

Από την πλευρά του ο κομμουνιστής ηγέτης του Κόμματος «Ανυπότακτη Γαλλία» Ζαν Λυκ Μελανσόν επαίνεσε τον εκλιπόντα Πάπα για τις πολιτικές και ανθρωπιστικές του θέσεις: «Χωρίς να υποεκτιμώ όσα τον χώριζαν από το κίνημά μας, αναγνωρίζω τη συμμετοχή του στη δύσκολη ηθική αντίσταση στη γενοκτονία των Παλαιστινίων στη Γάζα». Επίσης ο Γραμματέας του Γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος Ολιβιέ Φορ σημείωσε ότι ο Πάπας Φραγκίσκος «κατενόησε πολύ καλύτερα από πολλούς πολιτικούς το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής». (Σημ. Οι δηλώσεις στο φύλλο της εφημερίδας «Le Figaro» 23ης Απριλίου 2025, σελ. 6).

Εντυπωσιακή ήταν η δήλωση για τον Πάπα Φραγκίσκο της «Ιταλικής Συμβολικής Ιεροτελεστίας», μιας από τις μεγάλες τεκτονικές στοές της γειτονικής χώρας. Αφού δηλώνει ότι έθεσε μεσίστιο το λάβαρό της, σημειώνει: «Οι σκέψεις και οι πράξεις του, τον καθιστούν ένα μεγάλο άνδρα, ανεξάρτητα αν συμμεριζόμαστε τη διδασκαλία του, την πίστη του και τις μεθόδους του. Το δόγμα μάς χωρίζει, ο κοινός σκοπός της έρευνας του ανωτάτου Όντος μάς φέρνει κοντά…»

■ ■ ■

Οι εκκρεμότητες που αφήνει ο Πάπας Φραγκίσκος είναι πολλές και σοβαρές.

Δεν ολοκληρώθηκαν οι με βάση τη «Θεολογία της Απελευθέρωσης» και τις δικές του κοσμικές «προοδευτικές» κοινωνιολογικές και ηθικολογικές αντιλήψεις, προτάσεις του. Θέλοντας να προετοιμάσει το έδαφος, ώστε να συνεχισθούν οι μεταρρυθμίσεις του και με τον νέο Πάπα «δημιούργησε» εικοσιένα νέους καρδινάλιους, που όλοι είναι των απόψεών του και κάτω των 80 ετών – επομένως ψηφίζουν για τον νέο Πάπα, μαζί με τους άλλους εκλέκτορες καρδινάλιους, που τώρα συνολικά είναι 137. Όμως είναι αμφίβολο αν η πλειοψηφία του Κονκλαβίου υποστηρίζει τις προτάσεις του αποθανόντος Πάπα. Εκκρεμούντα κεντρικά θέματα, που έχουν προκαλέσει ισχυρές διαφωνίες μεταξύ των καρδιναλίων είναι επίσης η αναγνώριση εγγάμου κλήρου, η θέση των γυναικών και η καθιέρωση διακονισσών, η υποβοηθούμενη αυτοκτονία (δολοφονία στην ουσία), και ο περιορισμός των εξουσιών των κατά τόπους επισκόπων.

Για να προωθήσει και να υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις του ο Πάπας Φραγκίσκος, τον Οκτώβριο του 2023 συνεκάλεσε Συνέλευση (Σύνοδο την ονόμασε), στην οποία συμμετείχαν περίπου 400 σύνεδροι, επίσκοποι και λαϊκοί -άνδρες και γυναίκες-, προερχόμενοι από όλο τον κόσμο. Κατά τη Συνέλευση αυτή υπήρξαν αντιδράσεις στα σχέδια του αποθανόντος Πάπα.

Πέντε καρδινάλιοι έθεσαν το ερώτημα για την ευλογία των ομόφυλων ζευγαριών: «Είναι δυνατό ένας ιερέας να ευλογήσει ομόφυλα ζευγάρια, έχοντας υπόψη του ότι θα δώσει την εντύπωση πως η ομοφυλοφιλία δεν είναι αντίθετη προς τον Νόμο του Θεού;». (Εφ. «Λε Φιγκαρό», 4/10/2023, σελ. 9). Στο θέμα αυτό ο Πάπας βρήκε ισχυρή αντίσταση και το προχώρησε, τον Δεκέμβριο του 2023, μόνος του, αφού δεν υπήρξε συναίνεση. Απόλυτη διαφωνία για την ευλογία των ομοφυλόφιλων ζευγαριών εξέφρασε ο Αφρικανός καρδινάλιος Σαρά. Η δήλωσή του ήταν ιδιαίτερα αυστηρή: «Πρέπει να θυμίσουμε στη Δύση πως ο άνδρας χωρίς τη γυναίκα είναι ένα τίποτα, πως η γυναίκα χωρίς τον άνδρα είναι ένα τίποτα και οι δύο είναι ένα τίποτα, χωρίς παιδιά. Είναι αδύνατο η Αφρικανική Εκκλησία να δεχθεί απάνθρωπες ιδεολογίες, προωθούμενες από την αποχριστιανισμένη και παρακμιακή Δύση».

Η δήλωση του Πάπα πως η ευλογία στα ομόφυλα ζευγάρια θα είναι άτυπη και δεν θα έχει μυσταγωγικό χαρακτήρα δεν έπεισε.

Επί πλέον ο αποθανών Πάπας κατηγορήθηκε ότι με τους χειρισμούς του στη Συνέλευση θέλησε να εγκριθούν τα θέματα που τον ενδιέφεραν, αγνοώντας τους κανόνες των έντιμων διαδικασιών. Ο καρδινάλιος Μύλερ χαρακτηριστικά αποκάλυψε ότι η Συνέλευση χρησιμοποιήθηκε έτσι ώστε να αποδεχθεί μια λανθασμένη διδασκαλία, όπως είναι αυτή για την ευλογία των ομοφυλόφιλων ζευγαριών. Ο καρδινάλιος Στανισλάβ Γκαντέσκι από την πλευρά του δήλωσε ότι ενδεικτικό τού εκ μέρους του Πάπα χειρισμού της Συνέλευσης ήταν πως κάποιοι από τους μετασχόντες, σύμφωνοι με τις απόψεις του Πάπα, μίλησαν τρεις και τέσσερις φορές, ενώ ο ίδιος, «περιέργως», δεν μίλησε ούτε μία. (Από «Riposte Catholique», 14 Νοεμβρίου 2023).

■ ■ ■

Οι εκκρεμότητες που θα πρέπει να επιλύσει ο νέος Πάπας δεν είναι μόνο αυτές που άφησε η συνέλευση του 2023. Είναι επίσης τα οικονομικά του Βατικανού και η διαφθορά σε κύκλους της Τράπεζάς του, αλλά και περιφερειακά, όπως στην Ελλάδα. Είναι τα σοβαρά ηθικά ζητήματα, που αποκαλύφθηκαν τα πρόσφατα χρόνια, με αποκορύφωμα τα όσα συνέβησαν με τον γνωστό ανθρωπιστή αββά Πιέρ. Είναι επίσης η συνοδικότητα και οι χαώδεις διαφορές στις αντιλήψεις μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής – Ασίας. Το τελικό ερώτημα είναι το αν ο Πάπας που θα εκλεγεί θα θελήσει να συνεχίσει τις, χωρίς ερείσματα ηθικά και θεολογικά, μεταρρυθμίσεις του Πάπα Φραγκίσκου, ή θα ακολουθήσει διαφορετικό δρόμο.

Γράφει ο

Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος

Την ώρα που γράφονται οι γραμμές αυτές στο Ουκρανικό ζήτημα υπάρχει ενεργός συμμετοχή των ΗΠΑ, υπό τον Πρόεδρο Τραμπ, για ειρηνική διευθέτηση, αποκλεισμός από τις διαπραγματεύσεις των ηγετών της ΕΕ, της Βρετανίας και του Καναδά και η προσπάθεια του Προέδρου της Ουκρανίας Βολοντιμίρ Ζελένσκι να βγει από τη δύσκολη θέση, στην οποία έχει περιέλθει, δια της συμφωνίας με τις ΗΠΑ της συνεκμετάλλευσης των σπανίων γαιών της χώρας του, που χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες στις βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας.

Η προ τριετίας εισβολή των Ρώσων στην Ουκρανία και η κατάληψη από αυτούς ανατολικών περιοχών της είναι ένας ακόμη σταθμός στον άνω των χιλίων ετών ανταγωνισμό της Δύσης και των δυτικότροπων Ουκρανών με την Ανατολική Ορθόδοξη Ανατολή και τους Ρώσους. Όσο και αν από τους εθνικιστές Ουκρανούς και άλλους Ευρωπαίους επιχειρείται μια τροποποίηση της Ιστορίας η αλήθεια είναι πως ο εκχριστιανισμός των Ρώσων ξεκίνησε από το Κίεβο και πως η Ουκρανία ήταν πάντα μήλο της έριδος μεταξύ της Δυτικής – παπικής – Ευρώπης και της Ανατολικής – Ορθόδοξης Ευρώπης. Η ρήση του Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι (1928-2017), Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, ότι «η Ρωσία δίχως την Ουκρανία είναι ένα τίποτα, η Ρωσία με την Ουκρανία είναι μια αυτοκρατορία» ίσως να εξηγεί την κατάσταση. (Βλ.
σχ. Ιωάν. Σ. Παπαφλωράτου «Συνοπτική ιστορία των σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας», Εκδ. «Λειμών», Αθήνα, 2022, Γ΄ Επηυξημένη έκδοση, σελ. 246).

Η Ρωσίδα πριγκίπισσα του Κιέβου Όλγα βαπτίσθηκε Ορθόδοξη Χριστιανή και το 957 επισκέφθηκε την Κωνσταντινούπολη, όπου έγινε δεκτή μεγαλοπρεπώς από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ζ΄ τον Πορφυρογέννητο ( Βλ. σχ. Αλεξάντερ Βασίλιεφ «Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 324-1453», Εκδ. Μπεργαδή, Αθήνα, 1954, σελ. 401). Ο εγγονός της Βλαδίμηρος, ως ηγεμών της Ρωσίας, παντρεύτηκε την Βυζαντινή πριγκίπισσα Άννα, αδελφή του Αυτοκράτορα Βασιλείου Β΄, του Βουλγαροκτόνου, βαπτίσθηκε Χριστιανός και ακολούθησαν μαζικές βαπτίσεις στον Δνείπερο και σε άλλους ποταμούς της περιοχής.

Της Ρωσικής Εκκλησίας, από τις αρχές του ΙΑ΄ αιώνα, ως τις αρχές του ΙΔ΄, ο προκαθήμενος, Μητροπολίτης Κιέβου και πάσης Ρωσίας, ήταν Έλληνας, διορισμένος από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Από τον ΙΔ΄ αιώνα και έπειτα διοριζόταν συχνά Ρώσος, εναλλασσόμενος συνήθως με Έλληνα. Όπως γράφει ο Στίβεν Ράνσιμαν «ο Έλληνας εξακολουθούσε να διορίζεται από τον Πατριάρχη και ο Ρώσος από τον κυριότερο Ρώσο ηγεμόνα της εποχής και τον διορισμό του επικύρωνε η Κωνσταντινούπολη. Η υπό τον Μητροπολίτη Κιέβου Εκκλησία της Ρωσίας ήταν αυτοκέφαλη, αλλά με αυτόν τον τρόπο παρέμενε σε στενή επαφή με την Κωνσταντινούπολη και η σχέση έγινε στενώτερη από τους πολλούς Ρώσους προσκυνητές, που έφταναν στην Πόλη…» (Στήβεν Ράνσιμαν «Η Μεγάλη Εκκλησία εν αιχμαλωσία», Εκδ. Μπεργαδή, Αθήνα, 1979, Α΄ Τόμος, σελ.124-125).

Ο Αρχιμ. Νικόλαος Ιωαννίδης, ομ. Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναφέρεται σε μια πτυχή των σχέσεων των Εκκλησιών Κωνσταντινουπόλεως και Ρωσίας, με βάση επιστολή του βυζαντινού σημαντικού θεολόγου Ιωσήφ Βρυενίου προς τον εκ Μονεμβασίας της Πελοποννήσου καταγόμενο Μητροπολίτη Κιέβου Φώτιο, κατά την κρίσιμη για την Ορθοδοξία χρονική περίοδο προ της συνόδου Φεράρας – Φλωρεντίας, στην οποία επιδιώχθηκε η υποδούλωση των Ορθοδόξων στον Πάπα. Με βάση την επιστολή και με δεδομένη την αντιλατινική στάση του Μητροπολίτου Ρωσίας Φωτίου – ο οποίος, το 1410, εγκαταστάθηκε στη Μόσχα, έδρα των Μητροπολιτών του Κιέβου– και τη γνωστή ορθόδοξη στάση του Ιωσήφ Βρυενίου, κατά την άποψη του π. Νικολάου Ιωαννίδη, είναι βέβαιο ότι οι δύο άνδρες συναντήθηκαν και συζήτησαν για την επικείμενη Σύνοδο. Και καταλήγει: «Εκείνο που συμπερασματικώς μπορούμε να πούμε είναι ότι στους δύσκολους εκείνους καιρούς οι ορθόδοξα προσανατολισμένοι βυζαντινοί προσέβλεπαν στην Εκκλησία της Ρωσίας ως στήριγμα στον αγώνα τους για την επικράτηση της δογματικής αλήθειας στη σχεδιασμένη σύνοδο και ότι η Εκκλησία της Ρωσίας, δια του Μητροπολίτου Φωτίου, ήταν προσηλωμένη στη μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως». (Αποσπάσματα εκ του ανατύπου της Επιστημονικής Επετηρίδας της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Τόμος ΛΓ΄ σελ. 453-464).

Οι Ορθόδοξοι της Μικράς Ρωσίας (Ουκρανίας) υπέφεραν από τους κατακτητές της Πολωνούς, Λιθουανούς και από τους Ιησουίτες μοναχούς. Ο καθηγητής της Εκκλησιαστικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο των Αθηνών, Αρχιμανδρίτης Βασίλειος Στεφανίδης (1878-1958) είναι πολύ αυστηρός έναντι των Ιησουιτών:

«Εκ του προσηλυτισμού των παπικών υπέφερε η Μικρά Ρωσία (Σημ. Ουκρανία), η οποία ευρίσκετο υπό τους Πολωνούς. Οι Ιησουίται, προστατευόμενοι υπό του βασιλέως της Πολωνίας Σιγισμούνδου, προσείλκυσαν Ρώσσους επισκόπους εις την ένωσιν μετά της παπικής Εκκλησίας. Συνετάχθη σχετικόν έγγραφον (1594), το οποίο υπέγραψαν και άλλοι Ρώσσοι επίσκοποι εν τοις οποίοις ήτο και ο μητροπολίτης Κιέβου Μιχαήλ Ραγόζας. Το παράδειγμα αυτών εμιμήθησαν και οι λοιποί κληρικοί. Οι πρωτουργοί του κινήματος, ο επίσκοπος Λούτσκης Κύριλλος και ο Ποτζαίου Υπάτιος, μετέβησαν εις την Ρώμην, όπου έδωσαν ομολογίαν πίστεως λατινικήν εις τον Πάπαν Κλήμεντα Η΄, όστις επέτρεψεν εις αυτούς να ακολουθούν τα ανατολικά εκκλησιαστικά έθιμα. Εν Πολωνία πρώτην φοράν οι τηρούντες τα έθιμα ταύτα παπικοί ωνομάσθησαν Ουνίται… Η εν Βρέστη σύνοδος (1596) διηρέθη εις δύο μερίδας, την ορθόδοξον και την παπίζουσαν. Ο βασιλεύς της Πολωνίας εκύρωσε τας αποφάσεις της δευτέρας και ήρχισε διωγμός των ορθοδόξων. Οι ορθόδοξοι εζήτησαν την βοήθειαν των πατριαρχών της Ανατολής. Μεταξύ αυτών διεκρίθη ο Αλεξανδρείας Μελέτιος Πηγάς… Οι Ιησουίται απεπειράθησαν να καταλάβωσι και την Μεγάλην Ρωσίαν. Όργανον αυτών ήτο Ρώσος τις μοναχός, ο οποίος, ένεκα ομοιότητος, υποδυθείς το πρόσωπον του αποθανόντος τελευταίου γόνου της δυναστείας των Ρούρικ Δημητρίου και υποστηριχθείς υπό των Πολωνών έγινε Τσάρος της Ρωσίας (Ψευδοδημήτριος 1604-1606). Φονευθέντος τούτου υπό του λαού, ο βασιλεύς της Πολωνίας Σιγισμούνδος εξεστράτευσε κατά της Μεγάλης Ρωσίας και, γενόμενος κύριος της Μόσχας (1607), επέβαλε συνθήκην, η οποία παρείχεν εις την Πολωνίαν ρωσικάς επαρχίας και εισήγεν εις την Ρωσίαν την ένωσιν μετά της λατινικής Εκκλησίας. Ηκολούθησε περίοδος εσωτερικών ταραχών, έως ότου νόμιμος Τσάρος εξελέγη ο Μιχαήλ Ρωμανώφ (1613) και ετέθη τέρμα εις τας επιτυχίας των καθολικών» (Αρχιμ. Βασιλείου Στεφανίδη «Εκκλησιαστική Ιστορία», Εκδ. Παπαδημητρίου, Αθήνα, 1947 – Επανατυπώθηκε το 2021, το κείμενο εις Σημείωση σελ. 702-703).

Σημειώνεται ότι επί του Πάπα Κλήμεντος Η΄ ενετάθη η δραστηριότητα της Ιεράς Εξέτασης, η οποία έστειλε τόσους ανθρώπους στην πυρά, μεταξύ αυτών και τον γνωστό φιλόσοφο μοναχό Giordano Bruno, του οποίου οι θεωρίες τότε (1600) χαρακτηρίστηκαν αιρετικές. (Βλ. σχ. π. Νικηφόρου Βιδάλη, Γεν. Αρχιερατικού Επιτρόπου της Αρχιεπισκοπής των Παπικών στην Αθήνα, «Οι Ρωμαίοι Ποντίφηκες και το έργο τους», Εκδ. Κέντρου Εκδηλώσεων – Ομιλιών, Αθήνα, 1994, σελ. 379-380).

Την κατά την εποχή εκείνη επιχείρηση βίαιης επιβολής του παπισμού στην Ουκρανία περιγράφει και ο Ελληνορθόδοξος Μητροπολίτης Διοκλείας Κάλλιστος Γουέαρ (1934 – 2022): « Μετά την καταστροφή του κράτους του Κιέβου από τους Τατάρους, μια τεράστια περιοχή στο νοτιοδυτική Ρωσία, περιλαμβάνοντας και το ίδιο το Κίεβο, απορροφήθηκε από τη Λιθουανία και την Πολωνία. Αυτό το νοτιοδυτικό τμήμα της Ρωσίας είναι κοινώς γνωστό ως «Μικρορωσία» ή Ουκρανία…Οι Ορθόδοξοι της Ουκρανίας βρίσκονταν σε δύσκολη θέση. Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, στον οποίον υπάγονταν, δεν μπορούσε ουσιαστικά να εξασκήσει κανέναν αποτελεσματικό έλεγχο στην Πολωνία. Οι Επίσκοποί τους δεν τοποθετούνταν από την Εκκλησία αλλά από τον Ρωμαιοκαθολικό βασιλιά της Πολωνίας και μερικές φορές ήσαν αυλικοί, που δεν είχαν κανένα πνευματικό ενδιαφέρον…Μετά τη Σύνοδο της Βρέστης (1596) οι εναπομείναντες Ορθόδοξοι στην Πολωνική Ουκρανία υπέστησαν σκληρές πιέσεις εκ μέρους των Ρωμαιοκαθολικών αρχών και δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Ένωση της Βρέστης έχει δηλητηριάσει τις σχέσεις μεταξύ Ορθοδοξίας και Ρώμης από το 1596 μέχρι σήμερα… Ο λαός υπερασπίστηκε με πάθος την Ορθοδοξία και σε πολλά μέρη όπου ο ανώτερος κλήρος είχε προσχωρήσει στη Ρώμη, την Ορθόδοξη παράδοση κράτησαν δυναμικοί λαϊκοί Σύνδεσμοί, γνωστοί ως Αδελφότητες. Για να αντιμετωπίσουν την προπαγάνδα των Ιησουιτών δημιούργησαν τυπογραφεία και εξέδιδαν βιβλία για την υπεράσπιση της Ορθοδοξίας…Το 1650 το επίπεδο σπουδών στην Ουκρανία ήταν υψηλότερο από κάθε άλλο μέρος του Ορθοδόξου κόσμου. Λόγιοι από την Ουκρανία (Σημ. Μικρή Ρωσία) επισκεπτόμενοι αυτή την εποχή τη Μόσχα προσπαθούσαν να ανεβάσουν το πνευματικό επίπεδο της Μεγάλης Ρωσίας» («Η Ορθόδοξη Εκκλησία», Εκδ. Ακρίτας, Εκδ. πρώτη, Αθήνα, 1996, σελ. 156-158).

Για την ίδια περίοδο ο καθηγητής της Ρωσικής και Βαλκανικής ιστορίας στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης Σερ Ντιμίτρι Ομπολένσκι (1919-2001) γράφει: «Ο Όλγκερντ (Σημ. ή Αλγκέρντας», Μεγάλος Δούκας της Λιθουανίας απείλησε τους Ορθοδόξους του Κιέβου, που ήσαν υποτελείς του, ότι θα τους θέσει υπό την δικαιοδοσία του Πάπα. Ο Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης Φιλόθεος ήταν πλήρως ενημερωμένος για τον κίνδυνο και για τις ευθύνες του και κατά τη διάρκεια της πρώτης πατριαρχίας του (1353-1355) και κυρίως κατά τη δεύτερη (1364-1376) μόχθησε, με εξαιρετική ενέργεια και αξιοσημείωτη επιτυχία, να επανενώσει τους Ορθοδόξους λαούς της ανατολικής Ευρώπης σε μια κοινή αφοσίωση στην καθέδρα της Κωνσταντινούπολης. Ως εκ τούτου δεν αποτελεί έκπληξη η εκλογή του Ρώσου υποψηφίου Αλεξίου στην Μητρόπολη Κιέβου και πάσης Ρωσίας, το 1354. Ο Φιλόθεος ενδιαφερόταν να εξευμενίσει τον Μέγα Δούκα της Μόσχας, ο οποίος κατ’ ουσία ήταν ο μόνος ηγεμόνας στην ανατολική Ευρώπη, ο οποίος παρέμενε Ορθόδοξος και σε κοινωνία με την Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης» (Dimitri Obolensky “Byzantium and the Slavs”, St Vladimir’ s Seminary Press, New York, 1994, p. 122).

Tον 17ο αιώνα, μητροπολίτης Κιέβου, Γαλικίας και πάσης Ρωσίας εκλέγεται ο Ρουμάνος Πέτρος Μογίλας (ή Μοχύλας, ή Μοβίλα) από το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης και μαζί με τον Ηγεμόνα της Μολδαβίας Βασίλειο, ενθουσιώδη υπερασπιστή της Ορθοδοξίας από τις ενέργειες των ιησουιτών, συγκέντρωσαν στο Ιάσιο, πρωτεύουσα της Μολδαβίας, τους Ρουμάνους και Ρώσους αρχιερείς και έχοντας την έγκριση και των Ορθοδόξων Αρχιερέων της Πολωνίας προέβησαν στην «Ορθόδοξη Ομολογία Πίστεως». (Βλ.σχ. Ν. Ιόργκα «Το Βυζάντιο μετά το Βυζάντιο», Εκδ. Gutenberg, Αθήνα, 1989, σελ.
177-178).

Ο Νικολάι Μιχαήλοβιτς Ζερνόφ (1898-1980), Ρώσος εμιγκρές, θεολόγος, ιστορικός και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, επιχειρεί να εξηγήσει την αντίθεση που προκλήθηκε μεταξύ της Δύσης και των Ρώσων που ασπάστηκαν το φρόνημά της και των Ρώσων, που παρέμειναν σταθεροί στην Ορθόδοξη παράδοσή τους και στην Κωνσταντινουπολίτικη πολιτισμική τους κληρονομιά. Υποστηρίζει ότι «οι επιθέσεις των Τευτόνων ιπποτών κατά της Ορθόδοξης Ρωσίας, τον δέκατο τρίτο αιώνα, όταν η χώρα ερημωνόταν εξ αιτίας των απίστων Τατάρων, σκανδάλισαν τον Ρωσικό λαό και του αποκάλυψαν ότι η Δύση ήταν εξ ίσου εχθρική με τη μη χριστιανική Ανατολή». ( «Οι Ρώσοι και η Εκκλησία τους»,Εκδ. Οίκος «Αστήρ», Αλ. & Ε.
Παπαδημητρίου, Αθήναι, 1972, σελ. 186).

Στο ίδιο βιβλίο ο Ζερνόφ σημειώνει: « Οι οξύτατες μεταβολές στην εκπολιτιστική τους εξέλιξη, τα ρήγματα, οι εντάσεις και οι επαναστάσεις, η μεταφορά της πρωτεύουσας από το Κίεβο στη Μόσχα, από τη Μόσχα στην Αγία Πετρούπολη και πάλι πίσω στη Μόσχα – όλα αυτά τα γεγονότα πηγάζουν από την επιθυμία να βρεθεί η ισορροπία μεταξύ των συγκρουομένων απόψεων Ευρώπης και Ασίας, ή μεταξύ Δυτικών αξιώσεων περί της προσωπικής ελευθερίας και της Ανατολικής επιμονής στην υποταγή του ατόμου στο σύνολο» (Αυτ. σελ. 197).

Ο Ζερνόφ καταλήγει:

«Ένα από τα μεγάλα παράδοξα της Κομμουνιστικής Επανάστασης που άρχισε ως το τελευταίο στάδιο της επιθετικής δυτικοποίησης , είναι ότι επανέφερε την πεποίθηση στην ιδιαίτερη αποστολή της Ρωσίας. Στην αρχή οι κομμουνιστές ήθελαν να εξοντώσουν την εθνική συνείδηση των Ρώσων με το να τους κάνουν μέρος ενός νέου συστήματος…Οποιαδήποτε αναφορά στον πατριωτισμό τιμωρούνταν αυστηρά και το μόνο που επιτρεπόταν να αναφερθεί σχετικά με το παρελθόν της Ρωσίας ήταν σκότος, καταπίεση, προκατάληψη.

Αυτή η φανατική αποκήρυξη των παραδόσεων συνοδευομένη από απεριόριστο θαυμασμό για τον Μαρξισμό σαν την τελευταία λέξη του Δυτικού πολιτισμού συνδυάστηκε όμως με την ανανέωση της παλιάς μεσσιανικής πίστης στη Μόσχα ως το διαφωτιστικό κέντρο του υπόλοιπου κόσμου… Ένας ισχυρός ανεμοστρόβιλος φύσηξε πάνω από τη Ρωσία στις μοιραίες αυτές τελευταίες δεκαετίες. Πολλές σεβαστές παραδόσεις, αγαπημένες ιδέες και πανάρχαιες συνήθειες σάρωσε ανεπανόρθωτα στο πέρασμά του. Ελάχιστα γλύτωσαν. Αλλά μέσα σε αυτές τις λίγες άφθαρτες αξίες στέκεται η Ορθόδοξη Εκκλησία σαν ένας γερός βράχος». ( Βλ. Σχ. Αυτ. σελ. 204-206). Είναι κρίμα που την Ορθοδοξία της ταπείνωσης, της υποχωρητικότητας, της ανεκτικότητας, του σεβασμού προς την ελευθερία του άλλου και, κυρίως, της αγάπης χρησιμοποίησαν οι άρχοντες του κόσμου τούτου – σε συνεργασία με εκκλησιαστικούς ταγούς – για να προκαλέσουν μεταξύ Ρωσικών φύλων αδελφικό μίσος, να τους χωρίσουν και να τους κάνουν να σκοτώνονται μεταξύ τους.-

Γράφει ο

Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος

Δημοσιογράφος – Δημοσιολόγος

Γράφει ο

H Μεγάλη εβδομάδα των Παθών και της Ανάστασης του Κυρίου Ιησού Χριστού συγκινούν εμάς τους Έλληνες. Αυτές κυρίως τις ημέρες αποδεικνύεται το πόσο δυνατό θρησκευτικό συναίσθημα έχει ο λαός. Οι Εκκλησίες κατακλύζονται και τα έθιμα τηρούνται. Ακόμη η με πολλά αργύρια επιβαλλόμενη από την εξουσία μηδενιστική ιδεολογία δεν έχει καταφέρει να αλώσει τις ψυχές των Ελλήνων. Οι επιθέσεις είναι συνεχείς, αλλά ο λαός, γνωρίζοντας ως βεβαία την Ανάσταση, αντιστέκεται.

Είναι η μοίρα του λαού μας, από την εποχή των περσικών πολέμων έως σήμερα, πολλές φορές να βρίσκεται σε κίνδυνο θανάσιμο, να κινδυνεύει να διαγραφεί από τον χάρτη, αλλά να επιζεί. Όσο και αν η πίστη και η ελπίδα δεν μας λείπουν βιώνουμε το ότι οι ηγεσίες μας είναι κατώτερες των προσδοκιών μας και των περιστάσεων. Δύο πρόσφατα γεγονότα το καταδεικνύουν. Πρόκειται πρώτον για τη συμφωνία των Πρεσπών, ο πρωταγωνιστής της οποίας Αλ. Τσίπρας, επικεφαλής τότε της «αριστερής» κυβέρνησης, τον καιρό αυτό ποιεί τας διατριβάς του στις ΗΠΑ…

Το δεύτερο γεγονός είναι η ψήφιση του Νόμου για τον «γάμο» των ομοφυλοφίλων, ενέργεια που βάλλει ευθέως κατά της φυσικής οικογένειας, όταν έχουμε οξύτατο δημογραφικό πρόβλημα και κατά των ηθών, όπως έχουν διαμορφωθεί εδώ και αιώνες. Σημειώνεται ότι η πρόσφατη εξαγγελία του Υπουργού Δικαιοσύνης, ότι δια Νόμου θα απαγορευθεί το δικαίωμα σε ομοφυλόφιλα ζευγάρια να αποκτήσουν παιδιά μέσω παρένθετης μητρότητας, μπορεί να αποδειχθεί πομφόλυγα. Όπως σχολίασε σε καθημερινή εφημερίδα δημοσιογράφος, η εξαγγελία είναι τρωτή και θα καταπέσει στο ΕΔΑΔ (Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων), αφού το εν λόγω δικαίωμα προκύπτει μετά την ψήφιση του πολιτικού γάμου των ομοφυλόφιλων. Το σχόλιο πάντως ακουσίως αποδεικνύει το πόσο θανάσιμο για την ελληνική οικογένεια και κατ’ επέκταση την ελληνική κοινωνία ήταν η ψήφιση του Νόμου για τον «γάμο» των ομοφυλοφίλων.

Από την πλευρά του λαού το σημαντικό είναι ότι σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της Μέτρον Ανάλυσις και στο ερώτημα ποιόν θεσμό εμπιστεύεται, η οικογένεια είχε 82% θετικές απαντήσεις! Ο λαός μας, στη συντριπτική του πλειονοψηφία, εξακολουθεί, να θεωρεί την οικογένεια ως το ύψιστο αγαθό. Αντίθετα στο ναδίρ της εμπιστοσύνης των πολιτών είναι η Κυβέρνηση, και το Κοινοβούλιο….

Οι συνεχείς βολές κατά της οικογένειας, η πλύση εγκεφάλου στις γυναίκες να μην αποκτούν παιδιά, η έναντι της οικογένειας χωρίς όραμα και χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα πολιτική των πρόσφατων κυβερνήσεων, ο ωφελιμιστικός τρόπος ζωής που κάνει πολλούς γονείς να προτρέπουν τα παιδιά τους να φύγουν στο εξωτερικό και να λησμονούν την προσφορά της Πατρίδας σε αυτά προκαλούν το οξύτατο δημογραφικό ζήτημα. Σε σχετική μελέτη του ο πρ. Αντιπρόεδρος της Βουλής, Υπουργός και καθηγητής ΑΣΟΕΕ Μανόλης Δρεττάκης γράφει: « Η πολύ μεγάλη μείωση του πληθυσμού της Ελλάδος κατά 722.000 τα 13 χρόνια της περιόδου 2011 – 2023, είχε ως συνέπεια την επιτάχυνση της γήρανσής του με σοβαρές και μακροχρόνιες κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες, μεγάλα προβλήματα στο συνταξιοδοτικό, στο ΕΣΥ, στην Πρόνοια, ακόμα και στην άμυνα της χώρας». (Εφημ. «Χριστιανική», 23/1/2025, σελ. 9).

Η πολιτική των κυβερνήσεων Παπανδρέου, Τσίπρα και Μητσοτάκη μας έχει οδηγήσει να είμαστε, μετά τη Βουλγαρία, οι πιο πτωχοί πολίτες όλων των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ είμαστε η τρίτη χώρα (μετά τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία) σε ετήσιες ώρες εργασίας… Οι Έλληνες εργαζόμαστε 1.955 ώρες ετησίως, έναντι 1.790 ωρών εργασίας που είναι ο μέσος όρος στις χώρες μέλη της ΕΕ. Παρότι όμως εργαζόμαστε τις περισσότερες ώρες, «η παραγωγικότητα στην Ελλάδα παραμένει πολύ χαμηλά», όπως δήλωσε στην «Καθημερινή» (8/12/2024) ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ Ματίας Κόρμαν.

Ένα άλλο ζήτημα ενδεικτικό της κατάστασης που ταλαιπωρεί τη χώρα μας είναι η διαφθορά. Η θέση της Ελλάδος (49) στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς, όπως τον δημοσίευσε η Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς (ΔΔΕ), είναι στην ίδια θέση με την Ιορδανία, τη Ναμίμπια και τη Σλοβακία! Σε έρευνα του Ειδικού και Έκτακτου Ευρωβαρομέτρου του 2024, το 54% των ερωτηθέντων πιστεύει πως η διαφθορά εμπόδισε τους ίδιους ή τις επιχειρήσεις τους να κερδίσουν έναν δημόσιο διαγωνισμό. Εξάλλου σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου η ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα έχει υποστεί συστημική κρίση από το 2021. Η εμπιστοσύνη του πληθυσμού στα μέσα ενημέρωσης είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη εδώ και πολλά χρόνια. (Βλ.σχ. Δελτίο Τύπου της ΔΔΕ, 13/2/2025). Στο θέμα της διαφάνειας είναι εκτεθειμένη η κυβέρνηση, όταν για το πέρασμα του Νόμου για τον «γάμο» των ομοφυλόφιλων υπήρξε εισροή χρημάτων από τις ΗΠΑ (USAID) και όταν ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, επί Προέδρου Μπάϊντεν, Άντονι Μπλίνκεν αποκάλυψε ότι οι ΗΠΑ πίεσαν την Κυβέρνηση να θεσμοθετήσει τον «γάμο» των ομοφυλοφίλων.

Είναι λυπηρό για τον Ελληνισμό πως η διοίκηση της Εκκλησίας μας τον αφήνει μόνο να αντεπεξέρχεται στις δυσκολίες, που προκαλούν ισχυρά κράτη και λόμπι. Πάντοτε ο κλήρος ήταν ζυμωμένος με τον λαό, αφού ήταν οστό από τα οστά του και πάντοτε ήταν η παρηγοριά και το στήριγμά του. Είναι η πρώτη φορά που τον αφήνει μόνο να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις κατά της υπόστασής του. Στο Μακεδονικό τήρησε ουδέτερη στάση, την ώρα που ο λαός διαδήλωνε για να μη νοθευθεί η ιστορία και η ύπαρξή του. Στο θέμα του «γάμου» των ομοφυλοφίλων προς στιγμή έδειξε μιαν αντίδραση, που γρήγορα ξεχάστηκε… Τώρα για την κορυφή της Εκκλησίας είναι ως να μη συνέβη τίποτε στην οικογένεια, στην κοινωνία. Το κατά την Ιερά Παράδοση σωστό είναι ότι η πλήρης αποκατάσταση των σχέσεων της Εκκλησίας με τους παραβάτες συμβαίνει μόνο όταν επαναφέρουν την τάξη στην οικογένεια και στην κοινωνία. Έως τότε είναι τυπικές. Παράδειγμα η Εκκλησία και οι εικονοκλάστες Αυτοκράτορες.

Το άλλο ζήτημα που προέκυψε είναι αν θα διαβάζεται η νεκρώσιμη ακολουθία στους νεκρούς που οδηγούνται στο κρεματόριο. Η ΔΙΣ εξέδωσε εγκύκλιο, με την οποία απαγορεύει μεν τη νεκρώσιμη ακολουθία, αλλά αφήνει στη διακριτική ευχέρεια των Μητροπολιτών το να τελείται τρισάγιο, δηλαδή «μίνι» νεκρώσιμη ακολουθία… Η εγκύκλιος έχει προκαλέσει σύγχυση, αφού οι ιερείς ρωτάνε τους Μητροπολίτες τους τί να πράξουν και ο καθένας τους απαντά κατά την εκκλησιαστική του συνείδηση…

Για τη βάπτιση παιδιών ζεύγους ανδρών ομοφυλόφιλων, που τέλεσε στη Βουλιαγμένη ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος δεν εγνώσθη τίποτε για το ποια είναι η αντίδραση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, στο οποίο ανήκει, ούτε ποια είναι η θέση της Εκκλησίας της Ελλάδος για το αν πρέπει να βαπτίζονται στη βρεφική ηλικία, ή όταν ενηλικιωθούν. Έτσι όταν ερωτώνται οι Μητροπόλεις αυτές απαντούν ότι ακόμη δεν έχει αποφανθεί η Σύνοδος… Στο Ουκρανικό οι Ορθόδοξοι εορτάζουν και το φετινό Πάσχα διχασμένοι και με μίσος ανάμεσα στους Ορθόδοξους Ουκρανούς και Εσθονούς.

Μια από τις «επιτυχίες» του Φαναρίου…

Η Εκκλησία της Ελλάδος εκτός από κάποιες ανούσιες Εγκυκλίους ουδεμία παρέμβαση πνευματική έχει κάνει στα τεκταινόμενα, με συνέπεια να είναι χαμηλά στη συνείδηση των Ελλήνων. Όλα συμβαίνουν ουσιαστικά ερήμην Της.

Ένα παράδειγμα, ο Μητροπολίτης Περιστερίου που αυθαιρέτησε και αφαίρεσε στους ναούς της Μητρόπολής του τον Εσταυρωμένο από τη θέση Του, όπισθεν της Αγίας Τραπέζης. Η Σύνοδος εξέδωσε ανακοίνωση, με την οποία ανακοίνωσε ότι έκανε λάθος, εκείνος απάντησε ότι κάποιοι φονταμενταλιστές υποκίνησαν τις λαϊκές διαμαρτυρίες για την απομάκρυνση του Εσταυρωμένου και τα σκάγια φυσικά παίρνουν και την Σύνοδο, ότι διέπεται από φονταμενταλιστικές αρχές… Έτσι η μεν Σύνοδος νομίζει ότι έπραξε το καθήκον Της και ο Περιστερίου συνεχίζει να σκανδαλίζει τον πιστό λαό…

Το λυπηρό για τον Ελληνισμό είναι ότι το σύστημα εκλογής ηγεσιών στην Πολιτεία και στην Εκκλησία δεν είναιτόσο δημοκρατικό, ώστε να εκλέγονται οι άριστοι, που να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του λαού και στις ευθύνες τους έναντι της Ιστορίας μας. Όταν εκλέγεται κάποιος ηγέτης Κόμματος λόγω επωνύμου και όταν κάποιος ελπίζει να εκλεγεί στον Αρχιεπισκοπικό θρόνο όχι λόγω προσόντων, αλλά επειδή επισκέπτεται με κάθε ευκαιρία τους Μητροπολίτες εκλέκτορες, κάτι δεν πηγαίνει καλά στις διαδικασίες. Δυόμισι χιλιάδες χρόνια πριν οι Έλληνες εκλέγαμε ή διορίζαμε τους αρίστους, που αν δεν εκτελούσαν σωστά τα καθήκοντα, τα οποία ανελάμβαναν ετιμωρούντο. Σήμερα η εκλογή των αρίστων είναι ζητούμενο…Όμως, όπως εγράφη στην αρχή, η ελπίδα είναι ζωντανή, γιατί γνωρίζουμε ότι ο Αναστηθείς Ιησούς δεν θα μας αφήσει να χαθούμε. Καλή Ανάσταση!